Xuất khẩu thủy sản vượt 11,3 tỷ USD, nâng chuẩn cạnh tranh bền vững

18/01/2026 - 17:085 phút đọc

margin: 15px auto;" />

Thành tựu năm 2025: Nhóm hàng chủ lực dẫn dắt, thị trường đa dạng hóa mạnh mẽ

Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) chia sẻ: “Lễ tổng kết xuất khẩu thủy sản năm 2025 là dịp để chúng ta nhìn lại toàn cảnh bức tranh ngành thủy sản trong một năm đầy biến động, ghi nhận đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, đối tác và các cơ quan quản lý, đồng thời lan tỏa thông điệp phát triển cho giai đoạn tới: nâng cao sức cạnh tranh song hành với nâng chuẩn bền vững”.

Theo báo cáo tổng hợp của Hiệp hội, xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024, thiết lập kỷ lục mới và lần đầu tiên vượt “ngưỡng” 11 tỷ USD. Kết quả này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, cạnh tranh gia tăng, chi phí đầu vào và logistics chịu áp lực lớn, trong khi các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường – xã hội – quản trị (ESG) tại nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe.

Năm 2025 khép lại với một cột mốc đáng ghi nhận của ngành tôm Việt Nam. Theo số liệu Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024 – mức cao nhất từ trước tới nay. Kết quả ấn tượng này là tổng hòa của nhiều yếu tố.

Trong đó, xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc tăng mạnh; các doanh nghiệp chủ động đẩy nhanh giao hàng sang Mỹ trước các thời điểm Mỹ công bố áp thuế đối ứng; đồng thời tận dụng bối cảnh các đối thủ lớn tại thị trường Mỹ như Ấn Độ và Indonesia gặp khó khăn, bao gồm rủi ro thuế đối với tôm Ấn Độ và các sự cố về chất lượng của tôm Indonesia. Trong điều kiện đó, doanh nghiệp tôm Việt Nam đã nỗ lực vượt khó, linh hoạt chuyển hướng thị trường, duy trì chất lượng sản phẩm và đẩy mạnh chế biến sâu.

Bước sang năm 2026, ngành tôm Việt Nam tiếp tục phải đối mặt với môi trường thương mại toàn cầu ngày càng khắc nghiệt. Lo ngại về thuế chống bán phá giá từ Mỹ được dự báo sẽ tác động đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong những tháng đầu năm. Trong khi đó, Trung Quốc, EU và các thị trường thuộc CPTPP nhiều khả năng tiếp tục là động lực chính, dù vẫn tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh ngắn hạn theo chu kỳ tiêu dùng và diễn biến giá.

Trong bối cảnh Ecuador và Ấn Độ tiếp tục mở rộng sản lượng với chi phí thấp, con đường phát triển của tôm Việt Nam không nằm ở cạnh tranh bằng giá, mà ở chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và tập trung vào phân khúc cao cấp.

Đối với cá tra, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu đạt 2,1 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ, tiếp tục duy trì vai trò chiến lược trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu thủy sản. Kết quả này cho thấy cá tra vẫn giữ được đà tăng trưởng trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động. Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 200 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2024 – mức tăng đáng ghi nhận trong tháng cuối năm, phản ánh nhu cầu nhập khẩu phục vụ tiêu dùng và dự trữ tại các thị trường chính.

Bên cạnh các mặt hàng chủ lực, nhiều nhóm hàng khác cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Cụ thể, mực – bạch tuộc đạt 758,7 triệu USD, tăng 15,5%; nhuyễn thể có vỏ đạt 263,2 triệu USD, tăng 20,6%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 384,9 triệu USD, tăng 18,7%; nhóm cá các loại khác đạt 2,1 tỷ USD, tăng 10,9%.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu cá ngừ đạt 924,3 triệu USD, giảm 6,5% so với cùng kỳ, phản ánh những khó khăn về nguồn nguyên liệu và các yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ đối với nhóm sản phẩm khai thác.

Về thị trường, khối CPTPP tiếp tục là cụm thị trường lớn nhất với kim ngạch đạt 3 tỷ USD, tăng 20,8% so với cùng kỳ. Xét theo thị trường đơn lẻ, Trung Quốc và Hồng Kông dẫn đầu với 2,4 tỷ USD, tăng 28,5%; tiếp theo là thị trường Hoa Kỳ với 1,9 tỷ USD, tăng 5%; Nhật Bản đạt 1,7 tỷ USD, tăng 11%; khối EU đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%; Hàn Quốc đạt 864 triệu USD, tăng 7,2%.

Những con số này cho thấy năng lực đa dạng hóa thị trường và sự linh hoạt trong chiến lược sản phẩm – thời điểm xuất hàng của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phản ánh vai trò và đóng góp thiết thực của các hiệp định thương mại tự do trong việc mở rộng không gian thị trường cho thủy sản Việt Nam.

Định hướng năm 2026: Nâng giá trị gia tăng, củng cố tuân thủ, thúc đẩy chuyển đổi xanh

Bước sang năm 2026, ngành thủy sản được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức và rào cản thị trường, bao gồm chính sách thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá đối với tôm, quy định MMPA từ Hoa Kỳ, thẻ vàng IUU của EU, cùng với sự gia tăng cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu khác.

VASEP nhận định năm 2026 sẽ là năm thử thách về bản lĩnh chiến lược của doanh nghiệp. Khả năng đứng vững của ngành tôm Việt Nam phụ thuộc vào việc tận dụng hiệu quả các thị trường ổn định, kiểm soát rủi ro tại thị trường Mỹ và tiếp tục nâng tầm giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với cá tra, mặt hàng này được dự báo vẫn chịu nhiều sức ép, đặc biệt từ mức thuế đối ứng khoảng 20% của Mỹ, khiến cá tra Việt Nam giảm lợi thế cạnh tranh về giá tại thị trường này. Diễn biến sụt giảm kim ngạch trong tháng 12/2025 cho thấy xu hướng này chưa sớm được cải thiện. Do đó, việc đẩy mạnh mở rộng sang các thị trường khác như CPTPP, ASEAN và Trung Đông được xem là hướng đi cần thiết. Tăng trưởng mạnh tại Brazil là tín hiệu tích cực, dù hiện nay thị trường này vẫn chủ yếu nhập khẩu cá tra phi lê đông lạnh.

Bên cạnh đó, các sản phẩm cá tra chế biến, giá trị gia tăng đã có bước phát triển nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Trong thời gian tới, doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư vào chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời duy trì và mở rộng các chứng nhận bền vững nhằm nâng cao giá trị, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng ổn định trong năm 2026.

Trên cơ sở đó, VASEP nhấn mạnh ưu tiên đồng hành cùng doanh nghiệp theo ba định hướng lớn: mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh; thúc đẩy phát triển xanh – minh bạch – có trách nhiệm, nâng chuẩn truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số; đồng thời phối hợp với Chính phủ và các địa phương trong các nỗ lực phát triển bền vững, sinh kế và các chương trình hỗ trợ cộng đồng, hướng tới một ngành thủy sản Việt Nam chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn và có sức chống chịu tốt hơn trước biến động của thị trường toàn cầu.