Vì sao phần lớn nhà đầu tư cá nhân khó giàu lên từ chứng khoán?
30/01/2026 - 16:363 phút đọc
(Banker.vn) Đầu tư sớm, có chiến lược và thực tế là yếu tố quyết định khả năng tạo dựng tài sản, thay vì tìm kiếm những khoản lợi nhuận vượt trội trong ngắn hạn.
Thị trường chứng khoán thường được xem là nơi tạo ra cơ hội làm giàu, nhưng thực tế lại cho thấy một nghịch lý khi đa số nhà đầu tư cá nhân không đạt được kết quả như kỳ vọng, ngay cả trong những năm thị trường tăng mạnh. Vấn đề không nằm ở việc thị trường “khó kiếm tiền”, mà ở cách nhiều người tiếp cận đầu tư với tư duy ngắn hạn và kỳ vọng thiếu thực tế.
margin: 15px auto;" />Theo các thống kê được chia sẻ tại một sự kiện dành cho nhà đầu tư gần đây, hơn 90% tài khoản chứng khoán không tạo ra lợi nhuận đáng kể, hoặc chỉ đạt mức sinh lời rất thấp. Số nhà đầu tư duy trì được hiệu suất cao, ổn định qua nhiều năm là thiểu số.
Nguyên nhân phổ biến là tâm lý đầu tư thiếu kỷ luật, chấp nhận “ôm lỗ” trong thời gian dài nhưng lại vội vàng chốt lời khi danh mục chỉ mới tăng nhẹ, khiến lợi nhuận không đủ lớn để bù đắp rủi ro đã chịu.
Trong khi đó, việc đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu đòi hỏi nhà đầu tư phải dành nhiều thời gian theo dõi thị trường, đọc báo cáo tài chính, đánh giá doanh nghiệp và kiểm soát cảm xúc. Đây là yêu cầu không dễ đáp ứng với phần lớn người đi làm, những người có tiền nhàn rỗi nhưng không thể dành hàng giờ mỗi ngày cho việc phân tích và ra quyết định.
Từ thực tế đó, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu lợi nhuận hợp lý với nhà đầu tư cá nhân không chuyên không nên đặt ở mức “đánh bại thị trường” trong ngắn hạn, mà nên hướng tới mức sinh lời ổn định, khoảng 12–15% mỗi năm trong dài hạn. Đây là mức lợi nhuận đủ cao để gia tăng tài sản theo thời gian, nhưng vẫn phù hợp với khả năng quản trị rủi ro và kỷ luật đầu tư.
Điểm mấu chốt nằm ở sức mạnh của lãi kép. Với mức tăng trưởng trung bình 15% mỗi năm, giá trị tài sản có thể tăng gấp đôi sau khoảng 5 năm. Nếu duy trì được kỷ luật trong 20–30 năm, khoản đầu tư ban đầu hoàn toàn có thể tăng lên nhiều lần, tạo nền tảng tài chính vững chắc cho giai đoạn về sau. Ngược lại, việc chạy theo những khoản lợi nhuận “nóng”, thiếu bền vững thường đi kèm rủi ro cao và dễ dẫn tới thua lỗ.
Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là thời điểm bắt đầu. Đầu tư sớm giúp nhà đầu tư tận dụng tốt hơn yếu tố thời gian. Những người bắt đầu từ độ tuổi 25–30 có lợi thế lớn hơn rất nhiều so với việc chờ đến 40–50 tuổi mới tham gia thị trường, khi áp lực thời gian và nhu cầu an toàn tài chính đã cao hơn đáng kể.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa mạnh, con đường tích lũy bền vững không dành cho số đông thích cảm giác “ăn nhanh”. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, mục tiêu thực tế và chiến lược phù hợp với quỹ thời gian cũng như năng lực của mỗi người. Với phần lớn nhà đầu tư cá nhân, bài toán quan trọng không phải là kiếm tiền nhanh, mà là tránh mất tiền và để tài sản tăng trưởng đều đặn theo thời gian.