Tổng Giám đốc Welcome DTC: VAMC sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong việc hình thành thị trường mua bán nợ minh bạch

25/03/2026 - 10:439 phút đọc

Phóng viên: Dưới góc nhìn của một tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực mua bán nợ tại Việt Nam, ông và Welcome DTC đánh giá thế nào về vai trò và tính hiệu quả của Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) trong việc hỗ trợ xử lý NHNN.">nợ xấu tại các tổ chức tín dụng Việt Nam?

Ông Moon Youngso: Dưới góc nhìn của một tổ chức quốc tế đang trực tiếp tham gia thị trường mua bán nợ tại Việt Nam, chúng tôi đánh giá VAMC đóng vai trò then chốt trong tiến trình xử lý nợ xấu và củng cố ổn định hệ thống ngân hàng, đặc biệt trong giai đoạn tái cơ cấu sau tác động lan tỏa của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009. Thông qua cơ chế xử lý nợ mang tính tập trung, VAMC đã làm tốt vai trò của mình là công cụ hỗ trợ các tổ chức tín dụng từng bước giảm áp lực nợ xấu trên bảng cân đối kế toán, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và tạo nền tảng cho quá trình phục hồi của nền kinh tế.

Tuy nhiên, khi kinh tế bước vào chu kỳ mới với nhiều biến động từ bất động sản và trái phiếu, bài toán nợ xấu đã trở nên cấp bách. Sự ra đời của Nghị quyết 79-NQ/TW là đúng thời điểm, đặt ra yêu cầu cho VAMC phải vận hành theo các nguyên tắc thị trường. Để thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, VAMC cần được trang bị những công cụ đủ mạnh để chuyển đổi từ việc quản lý nợ mang tính 'kỹ thuật' sang xử lý nợ thực chất. Đây là bước chuyển tất yếu để nâng cao hiệu quả xử lý nợ và đảm bảo an toàn hệ thống trong một giai đoạn tài chính nhiều biến động

Chúng tôi tin rằng VAMC sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm với tư cách là đơn vị công của Nhà nước trong việc hình thành một thị trường mua bán nợ minh bạch và sòng phẳng. VAMC không nên chỉ dừng lại ở vai trò bên xử lý nợ, mà phải trở thành "cầu nối" chiến lược để thu hút vốn đầu tư. Khi việc xử lý nợ được hiện thực hóa dựa trên nguyên tắc thị trường, nợ xấu sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành nguồn lực quay lại phục vụ phát triển bền vững.

Phóng viên: Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước do Bộ Chính trị ban hành ngày 06/01/2026 đã nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của kinh tế Nhà nước trong các lĩnh vực thiết yếu. Đối với VAMC, Nghị quyết yêu cầu nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động để thúc đẩy quá trình tái cơ cấu tài chính và xử lý nợ xấu theo cơ chế thị trường. Theo ông, VAMC cần có những thay đổi đột phá nào về mô hình hoặc cơ chế vận hành để đáp ứng yêu cầu cấp thiết này?

Ông Moon Youngso: Để đáp ứng yêu cầu nâng cao vai trò dẫn dắt theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW, VAMC cần thực hiện những cải cách mang tính đột phá về mô hình hoạt động theo hướng tăng cường các công cụ xử lý nợ dựa trên cơ chế thị trường. Một trong những định hướng quan trọng là cho phép VAMC trực tiếp thành lập và vận hành các quỹ đầu tư xử lý nợ dưới hình thức pháp nhân độc lập nhằm huy động nguồn lực từ thị trường trong và ngoài nước.

Việc thiết lập các quỹ đầu tư xử lý nợ có thể góp phần khắc phục những hạn chế về nguồn lực tài chính trong quá trình xử lý nợ xấu thông qua việc thu hút vốn từ các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng như các tổ chức có chuyên môn về tái cấu trúc tài sản. Các quỹ được tổ chức theo cơ chế hạch toán và quản trị độc lập, qua đó bảo đảm tính minh bạch trong theo dõi hiệu quả đầu tư và hạn chế tác động trực tiếp đến ngân sách Nhà nước cũng như bảng cân đối tài chính của VAMC. Đồng thời, việc thiết kế các quỹ theo mục tiêu đầu tư hoặc phân khúc tài sản cụ thể sẽ góp phần nâng cao tính chuyên môn hóa trong xử lý nợ và thúc đẩy sự phát triển của thị trường mua bán nợ theo cơ chế thị trường.

Trong thực tiễn, cần xem xét việc hình thành các quỹ có tư cách pháp nhân độc lập, chuyên biệt cho nhiệm vụ mua lại và xử lý các khoản nợ xấu của các tổ chức tín dụng yếu kém. Trong mô hình này, VAMC có thể đảm nhận vai trò nhà quản lý quỹ hoặc đồng quản lý quỹ, đồng thời có thể ủy thác chức năng quản lý cho một tổ chức chuyên môn độc lập theo thông lệ thị trường khi cần thiết. Kết quả thu hồi các khoản nợ được mua bằng nguồn vốn của quỹ sẽ được theo dõi và hạch toán riêng biệt, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, vận hành cũng như phân chia lợi nhuận giữa các bên tham gia góp vốn.

Bên cạnh việc đổi mới các công cụ tài chính, một cải cách mang tính nền tảng khác là từng bước chuyển đổi phương thức xử lý nợ theo hướng tiếp cận tổng thể nghĩa vụ tài chính của người vay. Trên thực tế, nhiều khách hàng có quan hệ tín dụng với nhiều tổ chức tín dụng khác nhau, dẫn đến quá trình tái cấu trúc bị phân tán và thiếu tính đồng bộ. Do đó, cần xem xét cơ chế cho phép VAMC mua và tập trung xử lý đồng thời các khoản nợ của cùng một khách hàng từ nhiều tổ chức tín dụng, qua đó tạo điều kiện xây dựng phương án tái cấu trúc tài chính tổng thể, bao gồm cơ cấu lại dòng tiền trả nợ, xử lý tài sản bảo đảm hoặc chuyển đổi nợ thành vốn góp khi cần thiết.

Về dài hạn, sự kết hợp giữa mô hình quỹ đầu tư xử lý nợ và phương thức quản lý nợ theo hướng tổng thể có thể góp phần hình thành một hệ sinh thái xử lý nợ hiện đại, phù hợp với quá trình phát triển của thị trường tài chính. Điều này không chỉ hỗ trợ quá trình tái cấu trúc hệ thống tín dụng mà còn nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực tài chính và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính Việt Nam.

Như đã đề cập, việc cho phép VAMC tập trung xử lý các nghĩa vụ nợ của cùng một khách hàng là một định hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả tái cấu trúc. Do đó, cần xem xét thiết lập các cơ chế pháp lý đặc thù để hỗ trợ quá trình tập trung hóa quyền chủ nợ trên thực tế.

Phóng viên: Nhiều quốc gia thành công với mô hình AMC tập trung nhờ nguồn lực tài chính mạnh từ ngân sách và cơ chế đặc thù để chuyển nhượng tài sản nhanh chóng. Theo ông, trong bối cảnh Nghị quyết 79-NQ/TW yêu cầu nâng cao năng lực VAMC, chúng ta cần tháo gỡ nút thắt nào về pháp lý để nguồn vốn 'mua đứt bán đoạn' có thể vận hành trơn tru như cách KAMCO đã làm?

Ông Moon Youngso: Về bản chất, cơ chế “mua đứt bán đoạn” (true sale) không chỉ đơn thuần là một giao dịch chuyển nhượng tài sản, mà là sự chuyển giao toàn bộ rủi ro tương lai từ bên bán sang bên mua. Những rủi ro này không chỉ gắn với biến động năng lực tín nhiệm của bên vay hay sự suy giảm giá trị tài sản bảo đảm, mà còn bao hàm tính bất định về thời gian thu hồi dẫn đến gia tăng gánh nặng về mặt chi phí vận hành và đặc biệt là những thay đổi trong môi trường chính sách và khuôn khổ pháp lý. Đối với các nhà đầu tư, bên cạnh rủi ro tỷ giá, yếu tố pháp lý mang tính quyết định đối với khả năng tham gia thị trường. Khi quyền chủ nợ và cơ chế tố tụng thiếu tính ổn định và khả năng dự báo, các mô hình định giá rủi ro trở nên kém hiệu lực, khiến hoạt động mua bán, xử lý nợ khó được nhìn nhận như một khoản đầu tư có tiềm năng.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một môi trường pháp lý minh bạch và có khả năng dự báo cao là điều kiện tiên quyết để cơ chế mua đứt bán đoạn vận hành thực chất, qua đó tạo nền tảng thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước. Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu phải trao cho VAMC các công cụ pháp lý đủ mạnh để thực hiện chức năng xử lý nợ theo nghĩa thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò trung gian kỹ thuật.

Trước hết, cần thiết lập cơ chế định giá và chuyển nhượng tài sản theo nguyên tắc thị trường nhằm bảo đảm mức giá phản ánh đầy đủ bản chất rủi ro của khoản nợ. Vai trò của các tổ chức định giá độc lập có ý nghĩa then chốt trong việc duy trì tính minh bạch và cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia giao dịch. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy, sự tham gia của các chủ thể định giá chuyên nghiệp trong các giao dịch mua bán nợ đã góp phần củng cố niềm tin của thị trường và thúc đẩy quá trình chuyển nhượng tài sản diễn ra hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, việc thiết lập các cơ chế hỗ trợ đặc thù trong thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu theo cơ chế thị trường. Các cơ chế này có thể bao gồm việc cho phép thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm trên cơ sở thỏa thuận hợp pháp giữa các bên; tăng cường tính linh hoạt trong việc xử lý, chuyển nhượng tài sản và tái cấu trúc khoản nợ thông qua thương lượng trực tiếp với khách hàng vay. Nếu thiếu các công cụ thực thi phù hợp, quá trình xử lý nợ sẽ tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào thủ tục tố tụng kéo dài, buộc các tổ chức tín dụng phải tự thực hiện các bước khởi kiện và thi hành án với chi phí thời gian và nguồn lực đáng kể, từ đó làm giảm hiệu quả thu hồi nợ trong thực tiễn. Ở một khía cạnh khác, việc xem xét áp dụng cơ chế tố tụng rút gọn đối với các tranh chấp phát sinh từ các khoản nợ do VAMC nắm giữ là cần thiết nhằm rút ngắn thời gian giải quyết và hạn chế chi phí thủ tục. Cơ chế này có thể bao gồm việc ưu tiên thụ lý và đơn giản hóa trình tự xét xử đối với các nghĩa vụ đã được xác lập rõ ràng, đồng thời tăng cường hiệu lực thi hành đối với các quyết định xử lý tài sản bảo đảm. Song song với đó, quy trình đấu giá tài sản cũng cần được tiếp tục hoàn thiện theo hướng nâng cao tính minh bạch và hiệu quả, phù hợp hơn với diễn biến của thị trường.

Một yếu tố quan trọng khác là khả năng tiếp cận và khai thác thông tin liên quan đến người vay và tài sản bảo đảm. Trong trường hợp VAMC được xác định là một doanh nghiệp nhà nước thực hiện chức năng hỗ trợ ổn định hệ thống tài chính, việc thiết lập cơ chế chia sẻ, tiếp cận thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước và VAMC trên cơ sở tuân thủ pháp luật về bảo mật dữ liệu và bảo vệ thông tin cá nhân là cần thiết. Cơ chế chia sẻ thông tin có chọn lọc nhằm phục vụ mục tiêu xử lý nợ xấu và tăng cường quản trị rủi ro.

Phóng viên: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài là "chìa khóa" để xử lý nợ thực chất. Vậy thời gian tới, VAMC nên đóng vai trò cầu nối như thế nào để tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, sẵn sàng "lót ổ" cho những "đại bàng" như Welcome DTC rót vốn mạnh mẽ hơn vào thị trường mua bán nợ Việt Nam?

Ông Moon Youngso: Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại nguồn lực tài chính dài hạn mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa thị trường xử lý nợ. Trong bối cảnh đó, VAMC cần được định vị như một chủ thể dẫn dắt “market maker”, đóng vai trò cầu nối trong việc tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và phù hợp với thông lệ thị trường, qua đó từng bước thu hút các nhà đầu tư chiến lược gia tăng mức độ tham gia vào thị trường mua bán nợ tại Việt Nam.

Trước hết, VAMC cần nâng cao vai trò “market maker” thông qua việc thúc đẩy hoạt động của sàn giao dịch nợ xấu theo hướng minh bạch và chuẩn hóa. Một nền tảng giao dịch được tổ chức bài bản sẽ giúp thiết lập các tiêu chuẩn thống nhất về điều kiện khoản nợ, năng lực của các chủ thể tham gia và nguyên tắc cạnh tranh công bằng. Khi rủi ro pháp lý và rủi ro đối tác được kiểm soát tốt hơn, trọng tâm giao dịch sẽ dần quay về bản chất của cơ chế thị trường, đó là giá cả và hiệu quả thu hồi.

Song song với đó, việc tăng cường minh bạch hóa và số hóa dữ liệu liên quan đến nợ xấu có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao niềm tin của nhà đầu tư. Các dòng vốn dài hạn thường được phân bổ dựa trên khả năng dự báo dòng tiền thu hồi và mức độ minh bạch của thị trường. Do đó, việc chuẩn hóa hệ thống thông tin, công bố dữ liệu thống kê thị trường và nâng cao năng lực phân tích dữ liệu sẽ góp phần giảm chi phí vốn, đồng thời nâng cao tính thanh khoản của thị trường mua bán nợ.

Trong bối cảnh việc cải cách thể chế có thể cần thêm thời gian do các cân nhắc về chính sách vĩ mô và ổn định tài chính, một hướng đi mang tính thực tiễn là phát huy vai trò trung gian của VAMC, chủ thể không bị hạn chế về mặt pháp lý trong xử lý tài sản bảo đảm, để đứng ra thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài theo các cấu trúc hợp tác phù hợp. Việc VAMC đóng vai trò chủ đạo trong việc thiết kế và điều phối các mô hình hợp tác này sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro thể chế trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời tạo điều kiện để các nhà đầu tư quốc tế tham gia sâu hơn vào thị trường xử lý nợ tại Việt Nam.

Về dài hạn, vai trò cầu nối của VAMC không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ giao dịch hay điều phối các cấu trúc hợp tác đầu tư, mà còn ở việc định hình chuẩn mực vận hành của toàn bộ thị trường xử lý nợ. Khi đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối hệ thống ngân hàng với các dòng vốn dài hạn, VAMC sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái xử lý nợ hiện đại, qua đó hỗ trợ mục tiêu ổn định tài chính vĩ mô và phát triển thị trường vốn theo chiều sâu.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!