Tín dụng ngành Ngân hàng Khu vực 11: “Tiếp sức” kinh tế Tây Nguyên

03/03/2026 - 16:457 phút đọc

Tín dụng đúng hướng tạo bứt phá theo chiều sâu

Trong bối cảnh các địa phương khu vực Tây Nguyên đang bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026, dòng vốn tín dụng tiếp tục đóng vai trò là “lực đẩy” quan trọng đối với sản xuất, thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, từ thực tiễn điều hành những tháng đầu năm cho thấy, sự phân bổ dòng chảy vốn để tạo hiệu quả thực chất cho nền kinh tế địa phương.

Số liệu mới nhất từ báo cáo tháng 2/2026 của Ngân hàng Nhà nước Khu vực 11 cho thấy, tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Gia Lai ước đạt 532,8 nghìn tỷ đồng, tăng 3,3% so với cuối năm trước. Một điểm đáng chú ý là dù tín dụng tăng, tỷ lệ NHNN.">nợ xấu trên địa bàn vẫn duy trì ở mức thấp, khoảng 1,31%. Đây là dấu hiệu cho thấy dòng vốn đang được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh nhiều khách hàng vẫn chịu ảnh hưởng từ thiên tai cuối năm 2025.

Thống kê cho thấy, năm qua, đã có hơn 63 nghìn khách hàng bị ảnh hưởng, với dư nợ trên 35 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, với sự vào cuộc chủ động, tích cực, hệ thống ngân hàng đã cơ cấu lại nợ, giảm lãi, cho vay mới giúp khách hàng phục hồi sản xuất. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp và người dân ổn định hoạt động, mà còn góp phần giữ an toàn hệ thống tín dụng.

Điều này phản ánh một thực tế các doanh nghiệp và hộ gia đình tại “thủ phủ” cà phê, hồ tiêu đang rốt ráo bắt nhịp sản xuất ngay sau Tết. Đặc biệt, phân khúc cho vay thương mại và dịch vụ chiếm tỷ lệ áp đảo với 69% tổng dư nợ (tương đương 363.190 tỷ đồng). Đây là minh chứng rõ nét cho sự sôi động của các hoạt động giao thương, xuất - nhập khẩu nông sản – vốn là “hơi thở” của kinh tế vùng cao nguyên.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, nhìn cơ cấu dư nợ hiện nay cho thấy, khu vực thương mại – dịch vụ chiếm tới khoảng 69% tổng dư nợ, trong khi nông nghiệp và công nghiệp – xây dựng chiếm tỷ lệ thấp hơn. Điều này phản ánh xu hướng tín dụng đang dịch chuyển theo hướng an toàn và nhanh quay vòng, nhưng lại chưa hoàn toàn phù hợp với đặc điểm kinh tế của Tây Nguyên – nơi nông nghiệp, chế biến nông sản, năng lượng và hạ tầng logistics mới là những lĩnh vực có khả năng tạo tăng trưởng dài hạn.

Vùng Tây Nguyên, đặc biệt là tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Gia Lai, có thế mạnh lớn về cà phê, hồ tiêu, cao su, trái cây và chăn nuôi quy mô lớn; Năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời); công nghiệp chế biến nông sản và thương mại biên giới và logistics khu vực Nam Lào – Campuchia; du lịch sinh thái và văn hóa. Nếu tín dụng không tập trung đủ vào các lĩnh vực này, tăng trưởng kinh tế địa phương có thể duy trì ổn định nhưng khó tạo đột phá.

Thực tế, dư nợ cho vay nông nghiệp – nông thôn vẫn chiếm hơn 50% tổng dư nợ, song tốc độ tăng chưa cao, trong khi nhu cầu vốn cho tái canh cây trồng, chế biến sâu và chuyển đổi công nghệ ngày càng lớn. Điều này cho thấy tín dụng đã vào đúng lĩnh vực, nhưng chưa đủ mạnh và chưa đủ dài hạn.

Gói tín dụng 185.000 tỷ đồng – tác động chuỗi giá trị cà phê Đắk Lắk

Trong cơ cấu tín dụng phục vụ nông nghiệp trên địa bàn, chương trình cho vay lĩnh vực nông, lâm, thủy sản quy mô 185.000 tỷ đồng là một trong những công cụ chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ các ngành sản xuất chủ lực. Riêng tại Ngâng hàng khu vực 11, doanh số cho vay lũy kế theo chương trình đã đạt hơn 30 nghìn tỷ đồng, với dư nợ trên 18 nghìn tỷ đồng.

Trong bối cảnh cơ cấu kinh tế địa phương, ngành cà phê của tỉnh Đắk Lắk là lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp từ gói tín dụng này, bởi đây là ngành sản xuất có nhu cầu vốn lớn, chu kỳ dài và chịu nhiều rủi ro về giá cả, thời tiết và thị trường.

Đắk Lắk hiện là vùng sản xuất cà phê lớn nhất cả nước, với hơn 200 nghìn ha và sản lượng hàng năm khoảng 450-550 nghìn tấn, chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng sản lượng cà phê Việt Nam.

Xuất khẩu cà phê chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, cho thấy mức độ phụ thuộc rất cao của kinh tế địa phương vào ngành hàng này. Vì vậy, bất kỳ chính sách tín dụng nào hướng vào nông nghiệp đều có tác động lan tỏa mạnh nhất tới cà phê.

Việc giải quyết bài toán vốn trung hạn cho tái canh và chuyển đổi giống. Một trong những quan tâm của ngành cà phê Đắk Lắk hiện nay là diện tích cây già cỗi và nhu cầu tái canh rất lớn. Chu kỳ đầu tư cà phê kéo dài 3-5 năm mới cho thu hoạch, nên nếu thiếu vốn trung hạn, người dân khó thực hiện tái canh.

Gói tín dụng 185.000 tỷ đồng cho phép các tổ chức tín dụng: mở rộng cho vay theo phương án sản xuất, cho vay theo chuỗi giá trị, cho vay không chỉ dựa vào tài sản bảo đảm, tăng tỷ lệ vốn trung và dài hạn Điều này giúp nhiều hộ trồng cà phê thay giống năng suất thấp bằng giống mới, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm áp dụng quy trình sản xuất bền vững chuyển sang cà phê chất lượng cao.

Trên thực tế, năng suất cà phê tại Tây Nguyên đã được cải thiện đáng kể nhờ đầu tư thâm canh và giống mới, đạt trên 2,3–2,5 tấn/ha, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Nếu không có tín dụng ưu đãi, quá trình này sẽ diễn ra rất chậm.

Hỗ trợ doanh nghiệp chế biến sâu - khâu yếu nhất của ngành cà phê. Một hạn chế lâu nay của ngành cà phê Đắk Lắk là xuất khẩu thô còn lớn, giá trị gia tăng thấp.

Doanh nghiệp muốn đầu tư chế biến sâu (rang xay, hòa tan, tinh chế) cần vốn lớn, thời gian thu hồi dài, nên khó tiếp cận tín dụng thông thường. Việc triển khai gói tín dụng quy mô lớn cho nông nghiệp cho phép ngân hàng mạnh dạn cho vay dự án chế biến, cho vay theo dòng tiền xuất khẩu, cho vay theo hợp đồng bao tiêu.

Trong bối cảnh các hiệp định thương mại mở ra cơ hội xuất khẩu sản phẩm chế biến, việc tăng đầu tư vào chế biến cà phê được xem là yếu tố quyết định nâng giá trị ngành hàng. Nếu tín dụng tiếp tục tập trung vào thu mua ngắn hạn, mà không mở rộng cho chế biến, ngành cà phê sẽ khó nâng thu nhập cho người trồng.

Ngành cà phê Tây Nguyên chịu rủi ro lớn từ thiên tai, hạn hán và mưa lũ. Chỉ riêng các đợt thiên tai cuối năm 2025 đã ảnh hưởng tới hàng chục nghìn khách hàng vay vốn trong khu vực, với dư nợ bị tác động lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Thực tế những năm gần đây, việc chuyển sang trồng sầu riêng và diện tích cà phê giảm ở một số nơi, gây lo ngại cho nguồn cung. Tín dụng vì vậy không chỉ là vốn, mà còn là công cụ giữ ổn định ngành hàng.

Một điểm mới trong điều hành tín dụng hiện nay là khuyến khích cho vay theo chuỗi giá trị. Điều này đặc biệt phù hợp với ngành cà phê, nơi sản xuất còn phân tán, quy mô hộ nhỏ. Khi gói tín dụng lớn được triển khai, ngân hàng có điều kiện cho vay thông qua, doanh nghiệp thu mua, hợp tác xã liên kết sản xuất hợp đồng xuất khẩu. Cách làm này giúp giảm rủi ro cho ngân hàng tăng khả năng tiếp cận vốn của nông dân nâng hiệu quả sử dụng vốn.

Tại Đắk Lắk, nhiều chương trình sản xuất cà phê bền vững đã cho thấy hiệu quả khi nông dân được hỗ trợ kỹ thuật và tài chính. Nếu gói tín dụng 185.000 tỷ đồng được triển khai theo chuỗi, hiệu quả sẽ cao hơn nhiều so với cho vay riêng lẻ.

Giải pháp tín dụng phải gắn với chiến lược phát triển thế mạnh địa phương

Từ kinh nghiệm triển khai gói tín dụng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Nguyễn Kim Cương, Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 11 đề xuất một số định hướng điều hành trong thời gian tới gồm:

Thứ nhất, phân bổ hạn mức tín dụng theo ngành chủ lực của từng tỉnh, đối với tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Gia Lai, cần ưu tiên tín dụng cho cà phê, hồ tiêu, cây công nghiệp lâu năm, thay vì phân bổ dàn trải.

Thứ hai, tăng tỷ lệ tín dụng trung và dài hạn cho tái canh và chế biến. Ngành cà phê cần chu kỳ vốn dài, nếu chỉ cho vay ngắn hạn sẽ khó nâng giá trị gia tăng.

Thứ ba, khuyến khích ngân hàng cho vay theo chuỗi liên kết. Cho vay doanh nghiệp đầu mối gắn với hợp tác xã và nông dân sẽ giảm rủi ro và nâng hiệu quả vốn.

Thứ tư, mở rộng tín dụng xanh đối với cà phê bền vững. Các dự án giảm phát thải, tiết kiệm nước, trồng xen, chế biến sạch cần được hưởng lãi suất ưu đãi.

Thứ năm, kết hợp tín dụng với bảo hiểm nông nghiệp và quỹ bảo lãnh. Đây là điều kiện để ngân hàng mạnh dạn tăng vốn cho lĩnh vực nông nghiệp quy mô lớn.

Nếu điều hành tín dụng theo hướng gắn với thế mạnh từng địa phương, các gói tín dụng lớn như 185.000 tỷ đồng sẽ không chỉ giúp tăng dư nợ mà còn tạo động lực thực sự cho tăng trưởng kinh tế vùng, đặc biệt tại các tỉnh Tây Nguyên nơi ngành cà phê giữ vai trò trụ cột.