Tạm ngừng áp dụng Nghị định 46: Doanh nghiệp hồ tiêu được tháo gỡ kịp thời

Xuất khẩu khởi sắc, nhập khẩu tăng mạnh đầu năm

Theo thống kê sơ bộ của Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu đạt 139 triệu USD. Trong đó, tiêu đen đạt 109,7 triệu USD, tiêu trắng đạt 29,3 triệu USD. So với tháng 12/2025, lượng xuất khẩu giảm nhẹ 3,2%, song so với cùng kỳ tháng 1/2025 lại tăng mạnh 66,2%, cho thấy tín hiệu phục hồi và bứt tốc rõ nét ngay từ đầu năm.

margin: 15px auto;" />

Giá xuất khẩu bình quân tiêu đen đạt 6.494 USD/tấn, tương đương tháng trước; tiêu trắng đạt 8.450 USD/tấn, giảm 115 USD/tấn so với tháng 12/2025. Mức giá duy trì ổn định trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động được đánh giá là yếu tố tích cực, tạo nền tảng cho tăng trưởng kim ngạch.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của hồ tiêu Việt Nam với 5.154 tấn, chiếm 23,7% thị phần, dù giảm 17,3% so với tháng trước. Trung Quốc đứng thứ hai với 3.339 tấn, chiếm 15,4% thị phần, tăng mạnh 53,2%. UAE đạt 1.549 tấn, chiếm 7,1% thị phần, giảm 32,7%.

Ba doanh nghiệp xuất khẩu lớn nhất trong tháng gồm Nedspice Việt Nam (1.848 tấn), Phúc Sinh (1.641 tấn) và Simexco Đắk Lắk (1.595 tấn), tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu hồ tiêu trong tháng 1/2026 đạt 26,2 triệu USD, tăng 91,4% so với tháng 12/2025 và tăng 157,6% so với cùng kỳ năm trước. Campuchia, Brazil và Indonesia là ba nguồn cung lớn nhất, lần lượt đạt 2.326 tấn, 1.284 tấn và 668 tấn. Diễn biến này cho thấy hoạt động thương mại hai chiều của ngành hồ tiêu diễn ra sôi động ngay từ đầu năm.

Kiến nghị điều chỉnh theo hướng linh hoạt

Là ngành hàng có hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu đan xen, doanh nghiệp hồ tiêu chịu tác động trực tiếp từ Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Trước những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP, quyết định tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định 46 đến hết ngày 15/4/2026. Trong thời gian này, Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục được áp dụng.

Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn, tháo gỡ ách tắc tại cửa khẩu, bảo đảm thông quan kịp thời thực phẩm, hàng hóa xuất nhập khẩu; đồng thời lưu ý việc ban hành chính sách phải có điều khoản chuyển tiếp cụ thể, tránh gây xáo trộn cho doanh nghiệp.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương chiều 7/2, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA, đánh giá việc tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46 là quyết định kịp thời, thể hiện tinh thần điều hành linh hoạt của Chính phủ, góp phần giải tỏa áp lực cho doanh nghiệp trong giai đoạn cao điểm đầu năm.

Theo VPSA, hồ tiêu và gia vị khô là nhóm sản phẩm có mức độ rủi ro an toàn thực phẩm thấp, đã được thương mại hóa toàn cầu trong thời gian dài. Chuỗi cung ứng mang tính thương mại cao, luân chuyển nhanh, phổ biến mô hình giao dịch qua thương nhân, kho trung chuyển và tái xuất. Trong thực tế, việc hàng xuất khẩu bị trả về là tình huống thương mại bình thường, cần có cơ chế xử lý linh hoạt để giảm thiểu thiệt hại.

Đáng lưu ý, nhiều quốc gia không cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm (Health Certificate) cho gia vị khô, dù sản phẩm vẫn đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Do đó, việc áp dụng đồng loạt cơ chế quản lý thiết kế cho thực phẩm rủi ro cao như thịt, thủy sản đối với hồ tiêu có thể chưa phù hợp với thông lệ quốc tế và đặc thù thương mại của ngành.

Trên cơ sở đó, bà Hoàng Thị Liên kiến nghị rà soát, điều chỉnh phạm vi áp dụng Điều 10 của Nghị định 46, trong đó có yêu cầu quốc gia xuất khẩu phải được Việt Nam chấp thuận, cơ sở sản xuất nước ngoài phải được công nhận và mỗi lô hàng phải có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Các điều kiện này cần được thiết kế lại theo hướng linh hoạt hơn đối với gia vị khô.

Bên cạnh đó, hiệp hội đề xuất chuyển mạnh sang phương thức quản lý rủi ro, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm; cắt giảm hồ sơ hành chính mang tính hình thức; tập trung vào kết quả kiểm nghiệm, lịch sử tuân thủ và khả năng truy xuất nguồn gốc; phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ quốc tế và chủ trương cải thiện môi trường kinh doanh.

Trong bối cảnh xuất khẩu khởi sắc ngay từ đầu năm, việc xây dựng khung pháp lý phù hợp sẽ là yếu tố quan trọng để ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, phát triển ổn định và hội nhập hiệu quả.