Phản ứng từ “anh cả” Hòa Phát (HPG) trong bối cảnh ngành thép thêm áp lực cạnh tranh

15/01/2026 - 10:335 phút đọc

(Banker.vn) Trước làn sóng dự án thép quy mô lớn liên tiếp xuất hiện, phản ứng điềm tĩnh của Hòa Phát cho thấy sự tự tin của doanh nghiệp đầu ngành trước áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng.

Vingroup phát tín hiệu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành thép

Việc Vingroup chính thức thành lập VinMetal vào tháng 10/2025 đánh dấu một bước rẽ đáng chú ý trong chiến lược mở rộng của tập đoàn do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập. Từ một doanh nghiệp gắn liền với bất động sản, bán lẻ, công nghiệp ô tô – xe điện và công nghệ, Vingroup nay đặt chân vào một lĩnh vực nặng về vốn, kỹ thuật và chu kỳ: luyện kim.

margin: 15px auto;" />

Chỉ trong thời gian ngắn, VinMetal đã nâng vốn điều lệ lên 15.000 tỷ đồng, tăng thêm 5.000 tỷ đồng so với mức ban đầu. Quan trọng hơn, “tân binh” này nhanh chóng khởi động dự án nhà máy thép tại Hà Tĩnh với tổng mức đầu tư gần 80.000 tỷ đồng, công suất giai đoạn đầu khoảng 5 triệu tấn/năm. Quy mô ấy ngay lập tức đưa VinMetal vào nhóm những dự án thép lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam.

Song song với đầu tư hạ tầng, VinMetal cũng đẩy mạnh tuyển dụng nhân sự trên diện rộng. Từ kỹ sư luyện kim, cán nóng, thép dài, lò cao, đúc liên tục cho tới các vị trí về tự động hóa, môi trường và quản lý xây dựng, danh mục tuyển dụng trải dài cho thấy dự án không dừng ở ý tưởng, mà đang bước vào giai đoạn chuẩn bị triển khai thực chất.

Không chỉ dừng lại ở nhà máy riêng, Vingroup còn phát tín hiệu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành thép khi hỗ trợ Thép Pomina vay vốn lưu động với lãi suất 0% trong tối đa hai năm. Động thái này khiến thị trường bắt đầu đặt câu hỏi: một “người chơi mới” với tiềm lực tài chính mạnh và tốc độ triển khai nhanh sẽ làm thay đổi cục diện ngành thép ra sao?

Áp lực cạnh tranh và bài toán cung – cầu

Theo đánh giá của Vietcap, sự xuất hiện của VinMetal chắc chắn sẽ làm gia tăng áp lực cạnh tranh, đặc biệt đối với Tập đoàn Hòa Phát (HPG), doanh nghiệp đang dẫn đầu thị trường thép Việt Nam. Với công suất dự kiến 5 triệu tấn/năm, VinMetal tương đương khoảng 16% sản lượng thép dự phóng của cả nước năm 2025 và xấp xỉ 1/3 tổng công suất của Hòa Phát vào cuối năm.

Tuy vậy, bức tranh không hoàn toàn mang gam màu đối đầu gay gắt. Trong kịch bản dự án của VinMetal bắt đầu vận hành sau 2–3 năm tới, Vietcap ước tính đến năm 2028, tăng trưởng nhu cầu có thể hấp thụ khoảng 66–84% công suất mới. Phần dư cung khi đó chỉ dao động 0,8–1,7 triệu tấn – mức được đánh giá là chưa đủ lớn để tạo áp lực đáng kể lên các doanh nghiệp đầu ngành, nhất là khi các nhà máy mới thường khó đạt hiệu suất tối đa ngay trong giai đoạn đầu.

Đối với Pomina, tác động cạnh tranh được nhìn nhận là có nhưng tương đối khu trú. Doanh nghiệp này chủ yếu hoạt động ở mảng thép xây dựng và không sản xuất HRC, nên không cạnh tranh trực tiếp với Hòa Phát ở phân khúc thép tấm. Trong hệ sinh thái Vingroup, Pomina nhiều khả năng sẽ trở thành nhà cung cấp ưu tiên cho một số dự án, qua đó có thể khiến Hòa Phát mất đi một phần sản lượng thép xây dựng. Tuy nhiên, với công suất khoảng 1,5 triệu tấn/năm, thấp hơn đáng kể so với mức 5,8 triệu tấn/năm của Hòa Phát, tác động này được cho là vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Ở góc độ thị trường thương mại, Vietcap không kỳ vọng Pomina sẽ tạo ra thách thức lớn đối với Hòa Phát trong trung và dài hạn. Quy mô vượt trội, mô hình tích hợp khép kín và lợi thế kinh tế theo quy mô tiếp tục là “lá chắn” giúp Hòa Phát duy trì cấu trúc chi phí cạnh tranh.

Ngành thép “chật chội” hơn, nhưng không bất ngờ

Thực tế, áp lực cạnh tranh với Hòa Phát không chỉ đến từ VinMetal. Giữa năm 2025, Tập đoàn Xuân Thiện đã khởi công Tổ hợp Thép xanh tại Ninh Bình với tổng vốn đầu tư gần 100.000 tỷ đồng, công suất HRC khoảng 3 triệu tấn/năm. Dự án này hợp tác với đối tác châu Âu, vận hành dây chuyền đúc – cán liên tục và gắn với chiến lược “thép xanh” nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Để chủ động nguồn nguyên liệu, Xuân Thiện còn mở rộng đầu tư sang Angola, sở hữu mỏ quặng sắt có trữ lượng hàng trăm triệu tấn và phát triển dự án gang thỏi xanh sử dụng than củi từ rừng bạch đàn. Với công nghệ được giới thiệu là tiên tiến, mỗi tấn gang thỏi xanh có thể đạt mức phát thải âm 0,7 tấn CO₂ – một con số gây chú ý trong bối cảnh ngành thép toàn cầu chịu áp lực chuyển đổi xanh.

Trước những dự án mới liên tiếp xuất hiện, phản ứng từ “anh cả” ngành thép lại khá điềm tĩnh. Tại đại hội cổ đông thường niên 2025, Chủ tịch HĐQT Trần Đình Long từng thẳng thắn: “Hòa Phát không sợ cạnh tranh, chưa sợ cái gì cả. Tôi mất dây thần kinh sợ rồi”. Lời khẳng định ấy phản ánh sự tự tin của doanh nghiệp đã dẫn đầu thị phần thép xây dựng và ống thép suốt nhiều năm.

Dù vậy, khó có thể phủ nhận rằng chỉ trong chưa đầy một năm, ngành thép Việt Nam đã trở nên “chật chội” hơn rõ rệt. Sự tham gia của những tập đoàn lớn, giàu tiềm lực và có tầm nhìn dài hạn như Vingroup hay Xuân Thiện cho thấy thép vẫn được nhìn nhận là ngành chiến lược, gắn với hạ tầng, công nghiệp và quá trình công nghiệp hóa. Trong bức tranh đó, cạnh tranh không chỉ là thách thức, mà còn là phép thử cho năng lực quản trị, công nghệ và sức bền của từng doanh nghiệp trên một đường đua ngày càng khốc liệt.