Nhiều vướng mắc trong giải ngân vốn đầu tư công

04/03/2026 - 22:495 phút đọc

Phân bổ gần 97% kế hoạch, giải ngân chưa được 6% kế hoạch

Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là 975.471,1 tỷ đồng, bao gồm: vốn ngân sách trung ương (NSTW) là 323.888,4 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương (NSĐP) là 651.582,7 tỷ đồng. Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối NSĐP các địa phương giao tăng (12.932,5 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 962.538,6 tỷ đồng, đạt 96,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.

Số vốn chưa phân bổ chi tiết là 32.809,4 tỷ đồng, chiếm 3,3% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao (bao gồm: vốn NSTW là 21.233 tỷ đồng, vốn NSĐP là 11.576,4 tỷ đồng) của 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương chủ yếu đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục để phân bổ vốn cho dự án. Giải ngân từ đầu năm đến ngày 28/2/2026 là 55.739,8 tỷ đồng, đạt 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (995.348,05 tỷ đồng); trong đó: vốn NSTW là 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9%; vốn NSĐP là 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7%. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ và cao về số tuyệt đối là 10.928,6 tỷ đồng.

Cũng theo Bộ Tài chính, giải ngân từ đầu năm đến ngày 28/2/2026 là 55.739,8 tỷ đồng, đạt 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (995.348,05 tỷ đồng); trong đó: vốn NSTW là 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9%; vốn NSĐP là 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7%. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ và cao về số tuyệt đối là 10.928,6 tỷ đồng.

Cụ thể, kết quả giải ngân của các bộ, ngành, địa phương cho thấy, đến hết tháng 2/2026, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 6 bộ, cơ quan và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước trở lên, đó là: Ngân hàng Chính sách xã hội; Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Tư pháp; Bộ Công Thương; Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Bộ Công an; Điện Biên; Lai Châu; TP. Hải Phòng; Lạng Sơn; Thành phố Hồ Chí Minh; Hà Tĩnh; Cà Mau; Gia Lai; Thành phố Hà Nội; Thái Nguyên; TP. Cần Thơ; Khánh Hòa; Ninh Bình; TP Đà Nẵng.

Còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước. Đặc biệt, trong đó có 25 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân.

margin: 15px auto;" />

Nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ

Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn 2026-2030, ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay, khiến áp lực giải ngân vốn đầu tư công gia tăng. Bộ Tài chính nhận định, trong bối cảnh hiện nay, năm 2026 vẫn sẽ tồn tại một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến giải ngân đầu tư công tương tự năm 2025 như: Vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu nguồn cung và khả năng biến động giá cả nguyên vật liệu khi rất nhiều công trình xây dựng lớn cùng đồng loạt triển khai; diễn biến thời tiết thất thường. Đồng thời, đây cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, dẫn tới việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh những khó khăn, vướng mắc nhất định.

Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính ghi nhận một số khó khăn, vướng mắc chủ yếu làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 2 tháng đầu năm 2026,

Thứ nhất, khó khăn, vướng mắc liên quan đến phân bổ vốn. Thực tế cho thấy, việc chưa phân bổ một lượng vốn tương đối lớn đã ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn ĐTC nguồn NSNN những tháng đầu năm 2026 (còn khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 3,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao); các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đang tập trung chỉ đạo để sớm hoàn thiện các thủ tục đầu tư, đảm bảo điều kiện sớm bố trí kế hoạch vốn cho các nhiệm vụ, dự án

Một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết cho các dự án không đủ điều kiện phân bổ và giải ngân như: nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư, vượt thời gian bố trí vốn thực hiện dự án,… Bộ Tài chính đã có các văn bản kiểm tra, nhận xét chi tiết đến từng bộ, cơ quan trung ương và địa phương đề nghị điều chỉnh, hoàn thiện theo đúng quy định.

Thứ hai, khó khăn vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Đầu tư công thường đạt thấp, do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân khai kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án và tiếp tục triển khai thi công đối với các dự án chuyển tiếp; trong khi thời gian nghỉ Tết năm 2026 rơi diễn ra muộn hơn so với năm 2025, tạm thời làm chậm công tác thi công xây dựng cho dự án của các chủ đầu tư, nhà thầu. Do đó, khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh trong tháng chưa nhiều, làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung.

Đặc biệt, khối lượng hồ sơ thanh toán lớn vào thời điểm cuối năm trước chuyển sang đầu năm 2026 cũng làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân trong tháng đầu năm.

Cùng với đó là hạn chế trong năng lực, trách nhiệm của chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, nhà thầu do chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công; một số xã, phường mới hình thành sau khi chuyển đổi mô hình chính quyền 2 cấp còn thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công do đã chuyển công tác hoặc nghỉ theo chủ trương tinh giản biên chế, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Đối với các dự án ODA, một số dự án chưa hoàn thành quy trình thủ tục đầu tư (đang điều chỉnh, gia hạn thời gian thực hiện, thời gian giải ngân hoặc chưa hoàn thiện các thủ tục ký kết và hiệu lực của Hiệp định vay) dẫn tới chưa đủ điều kiện bố trí kế hoạch vốn; trong 2 tháng đầu năm, các dự án tập trung giải ngân và hoàn chứng từ các khoản giải ngân từ tài khoản đặc biệt theo kế hoạch vốn năm 2025 và một số dự án đang thực hiện các thủ tục cho công tác đấu thầu, chuẩn bị ký kết Hợp đồng và xử lý các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng nên giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 còn thấp.