Ngoại giao kinh tế sẽ ưu tiên hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp

Điểm nhấn của ngoại giao kinh tế

Năm 2025 khép lại với một dấu mốc đáng chú ý của công tác ngoại giao kinh tế khi chuyển từ trạng thái “đồng hành cùng tăng trưởng” sang “tiên phong kiến tạo” không gian phát triển. Tại Hội nghị tổng kết công tác ngoại giao kinh tế ngày 10/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá những kết quả đạt được của công tác ngoại giao kinh tế mang tính “chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế”.

Chiều 12/2, thông tin tới báo chí rõ hơn về nội hàm này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng cho biết, năm 2025 là năm ngoại giao kinh tế giữ vững thế chủ động trong biến động, tạo xung lực trong khó khăn và đặt nền tảng cho bứt phá. “Công tác ngoại giao kinh tế năm 2025 đạt được nhiều dấu ấn quan trọng”, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng nhấn mạnh.

margin: 15px auto;" />

Điểm nhấn đầu tiên là nâng tầm vị thế chiến lược của Việt Nam. Trong năm, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 quốc gia, ký kết kỷ lục 350 thỏa thuận hợp tác, tăng 2,5 lần so với năm 2024. Nội dung hợp tác tập trung vào kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thứ hai, ngoại giao kinh tế góp phần củng cố nội lực. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt 930 tỷ USD, chính thức đưa nước ta vào nhóm 15 quốc gia thương mại lớn nhất toàn cầu.

Thành quả này gắn với vai trò “mở đường” của đối ngoại trong xử lý các vấn đề thuế quan với Hoa Kỳ, mở rộng thị trường cho nông sản chủ lực như sầu riêng, tổ yến, chanh leo vào Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy tiếp cận các thị trường mới như Mỹ Latinh, Trung Đông - châu Phi, Trung Á, Đông Âu và thị trường Halal. Việc vận động mở thêm các đường bay quốc tế trong bối cảnh địa chính trị phức tạp cũng đóng góp vào mức kỷ lục 21,5 triệu lượt khách quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho dịch vụ, du lịch và tiêu dùng.

Thứ ba, điểm nhấn “chuyển đổi trạng thái” quan trọng đó là ngoại giao khoa học công nghệ. Thay vì dừng ở xúc tiến thương mại truyền thống, nội hàm kinh tế - công nghệ đã trở thành trọng tâm của các hoạt động đối ngoại, đặc biệt là cấp cao. Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào các liên kết chiến lược trong những ngành công nghệ tương lai.

Các tập đoàn như NVIDIA, Qualcomm, Samsung thiết lập trung tâm R&D về trí tuệ nhân tạo và bán dẫn tại Việt Nam; Dassault Systèmes khai trương trung tâm về bản sao số và AI; ASML cân nhắc mở văn phòng đại diện và hỗ trợ đào tạo bán dẫn; Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên... Những kết quả này cho thấy, Việt Nam không chỉ thu hút vốn, mà đang dần tham gia vào các "mắt xích" có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ tư,ngoại giao kinh tế đang từng bước đi vào thực chất hơn ở cấp địa phương và doanh nghiệp. Trong năm 2025, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài triển khai gần 500 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch; hỗ trợ hơn 150 hoạt động của địa phương; kết nối khoảng 100 thỏa thuận hợp tác giữa địa phương Việt Nam và đối tác quốc tế. Đây là bước dịch chuyển từ ngoại giao “trên bàn đàm phán” sang ngoại giao “đồng hành tháo gỡ”, trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và xử lý vướng mắc.

Ưu tiên hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp

Bước sang năm 2026 - năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026 - 2030 với những yêu cầu đặt ra cao hơn. Đối ngoại và hội nhập quốc tế được xác định là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” cùng với quốc phòng và an ninh phải phát huy vai trò tiên phong, sáng tạo ở tầm cao mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng tái cấu trúc và công nghệ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia, ngoại giao kinh tế phải tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức triển khai. Chính vì vậy, năm mới, nhiệm vụ mới, công tác ngoại giao kinh tế được xác định từ 3 định hướng lớn.

Thứ nhất, kiến tạo không gian phát triển mới về thị trường, công nghệ, vốn, năng lượng và chuỗi cung ứng, đồng thời định vị Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu ở các lĩnh vực như AI, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ xanh và năng lượng mới.

Thứ hai, kết nối nguồn lực chiến lược từ đối tác, dự án đến tri thức và nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài - gắn kết trung ương với địa phương, doanh nghiệp.

Thứ ba, kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi, cam kết phải đi kèm tiến độ; văn kiện phải chuyển hóa thành dự án; tuyên bố phải được đo bằng kết quả cụ thể.

Với cách tiếp cận đó, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh, công tác ngoại giao kinh tế trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo cần ưu tiên thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, trong đó ngoại giao khoa học, công nghệ, ngoại giao bán dẫn, ngoại giao kinh tế số là động lực trung tâm, đột phá của ngoại giao kinh tế thời đại mới.

Trong giai đoạn tới, ngoại giao kinh tế cần ưu tiên thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, bán dẫn, khoa học, công nghệ sẽ là trụ cột của ngoại giao kinh tế thời đại mới. Song song, Việt Nam cần mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng với các đối tác tiềm năng tại Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh, Đông Âu, Trung Á; thúc đẩy đàm phán các FTA với Bangladesh, Pakistan, GCC, Ai Cập, Algeria, SACU, sớm ký kết FTA với MERCOSUR. Đồng thời, củng cố hợp tác với các đối tác lớn, truyền thống.

Quan trọng hơn, ngoại giao kinh tế phải ưu tiên hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp (nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ) nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, tận dụng các cam kết. Tích cực hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu tư, kinh doanh vươn ra thị trường quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Ngoài ra, cần nâng cao hơn nữa chất lượng và tính thiết thực của công tác nghiên cứu, gắn với hơi thở cuộc sống, bám sát tình hình thực tế, kịp thời tham mưu chính sách “trúng” và “đúng”, vừa tạo không gian chiến lược vừa thúc đẩy các trụ cột phát triển trong nước.

Cuối cùng, ưu tiên đẩy mạnh và nâng tầm ngoại giao đa phương và hội nhập kinh tế quốc tế, chủ động tham gia định hình luật lệ và chuẩn mực mới; đồng thời chuẩn bị tốt chủ trì các cơ chế đa phương quan trọng, trong đó ưu tiên cao hoàn thành công tác chuẩn bị mọi mặt cho Năm APEC 2027.

“Việt Nam có nền tảng đối ngoại rộng mở với mạng lưới 17 Hiệp định thương mại tự do, có quan hệ ngoại giao với 194 nước, thiết lập khuôn khổ đối tác toàn diện trở lên với 42 nước, trong đó có 17 thành viên G20. Đồng thời, có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với toàn bộ 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Nhưng nền tảng ấy chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể, dự án đầu tư chất lượng cao, thị trường xuất khẩu bền vững, công nghệ và tri thức phục vụ đổi mới sáng tạo, bảo đảm chuỗi cung ứng an toàn, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và vị thế quốc tế của đất nước trong khu vực và trên thế giới”, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng chia sẻ.

Năm 2025, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 quốc gia, ký kết kỷ lục 350 thỏa thuận hợp tác, tăng 2,5 lần so với năm 2024. Nội dung hợp tác tập trung vào kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.