Ngân hàng Nhà nước lên tiếng cảnh báo rủi ro đổi tiền lì xì tại “chợ đen” trước Tết

16/01/2026 - 11:574 phút đọc

(Banker.vn) Cận Tết Nguyên đán 2026, Ngân hàng Nhà nước hạn chế cấp tiền mới, nhất là mệnh giá nhỏ đã khiến dịch vụ đổi tiền lì xì “chợ đen” sôi động trở lại.

Chỉ còn hơn một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán 2026, nhu cầu đổi tiền lẻ, tiền mới để lì xì đầu năm bắt đầu tăng nhanh. Khi nguồn cung từ hệ thống ngân hàng bị hạn chế, các dịch vụ đổi tiền trái phép trên mạng xã hội lại bước vào mùa cao điểm, hoạt động công khai với mức phí ngày càng cao, đặc biệt ở các mệnh giá nhỏ.

margin: 15px auto;" />

Trên các nền tảng như Facebook, Zalo, chỉ cần tìm kiếm cụm từ “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì”, hàng chục hội nhóm với hàng chục nghìn thành viên hiện ra. Mỗi ngày, tại các nhóm này xuất hiện hàng trăm bài đăng chào đổi tiền với đủ loại mệnh giá, kèm những lời quảng cáo như “tiền mới nguyên seri”, “tiền thật 100%”, “giao tận nơi”. Nhiều đầu mối không ngần ngại công khai bảng giá và phí đổi, biến hoạt động vốn bị cấm thành một “chợ ngầm” sôi động mỗi dịp cận Tết.

Theo ghi nhận, mức phí đổi tiền năm nay tăng mạnh so với các năm trước. Với tiền mệnh giá lớn như 200.000 đồng và 500.000 đồng nguyên seri, phí đổi phổ biến từ 3–3,5%. Tiền mệnh giá 100.000 đồng có phí cao hơn, dao động khoảng 5–6% tùy số lượng và độ mới.

Đối với tiền “hàng lướt”, tức tiền đã qua sử dụng nhưng còn khá mới, mức phí được tính theo chất lượng. Cụ thể, tiền mệnh giá 100.000 đồng đạt khoảng 90% độ mới có phí khoảng 0,7% mỗi tệp 100 tờ, trong khi loại gần như mới, đạt khoảng 99%, có thể bị thu phí tới 2,5% mỗi tệp.

Đáng chú ý, các mệnh giá nhỏ vốn được ưa chuộng để lì xì đầu năm lại bị đẩy phí lên rất cao. Tiền mệnh giá 10.000 đồng và 20.000 đồng có mức phí đổi từ 10–25% tùy số lượng. Riêng tiền mệnh giá 2.000 đồng, mức phí phổ biến lên tới 40–50%. Điều này đồng nghĩa với việc, để đổi 200.000 đồng tiền mệnh giá 2.000 đồng, người dân có thể phải chi tới 280.000–300.000 đồng.

Riêng tiền mệnh giá 1.000 đồng, nhiều đầu mối báo phí lên tới 1,2 lần, tức đổi 100.000 đồng phải trả thêm 120.000 đồng tiền phí. Theo các đầu mối này, tiền mệnh giá 1.000 đồng hiện rất khan hiếm, gần như không còn lưu thông nhiều trên thị trường.

Lý giải cho tình trạng khan hiếm tiền lẻ mới, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết, từ năm 2021, cơ quan này đã áp dụng chính sách hạn chế cấp tiền mới cho các ngân hàng, đặc biệt là các mệnh giá nhỏ dưới 10.000 đồng. Chính sách nhằm kiểm soát lượng tiền mặt lưu thông, tiết giảm chi phí in tiền và hạn chế tình trạng lợi dụng nhu cầu đổi tiền dịp Tết để trục lợi. Tuy nhiên, chính sự hạn chế này lại tạo điều kiện cho các dịch vụ đổi tiền trái phép nở rộ, đẩy phí đổi lên cao.

Theo quy định hiện hành, chỉ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Mọi hành vi đổi tiền mới, tiền lẻ của cá nhân, tổ chức khác nhằm hưởng chênh lệch, đặc biệt là việc mua bán, trao đổi tiền qua mạng xã hội, đều là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt từ 20–40 triệu đồng.

Trước thực trạng trên, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng và chi nhánh tăng cường đảm bảo hoạt động thanh toán an toàn, thông suốt trong dịp Tết Nguyên đán 2026, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi lợi dụng hoạt động thanh toán cho mục đích bất hợp pháp. Cơ quan quản lý cũng khuyến cáo người dân không nên sử dụng các dịch vụ đổi tiền trái phép để tránh rủi ro, vừa phải chịu mức phí cao, vừa đối mặt nguy cơ vi phạm pháp luật.