Một thay đổi mới liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế người dân cần lưu ý

07/02/2026 - 18:234 phút đọc

(Banker.vn) Từ đầu tháng 2, việc thực hiện các thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được điều chỉnh theo quy định mới.

Từ nay, sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) và thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) bản điện tử chính thức được áp dụng đồng bộ trên phạm vi cả nước, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của ngành bảo hiểm.

Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 09/2026/TT-BTC quy định về việc tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử. Thông tư được ký ngày 3/2/2026 và có hiệu lực ngay từ thời điểm ban hành.

margin: 15px auto;" />

Thông tư được xây dựng trên cơ sở nhiều căn cứ pháp lý quan trọng như Luật BHXH năm 2024, Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2024, Luật Giao dịch điện tử năm 2023 cùng các nghị định của Chính phủ liên quan đến giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm và Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm. Việc ban hành văn bản này nhằm cụ thể hóa quy định của pháp luật, bảo đảm triển khai thống nhất trong thực tiễn, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia, sử dụng các chính sách bảo hiểm.

Theo quy định, việc tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử được áp dụng đối với người tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp; người sử dụng lao động; các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống BHXH Việt Nam và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Riêng nhóm đối tượng do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quản lý không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư này.

Nguyên tắc thực hiện được quy định rõ ràng: toàn bộ quá trình tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử phải được thực hiện bằng phương tiện điện tử, tuân thủ quy định của pháp luật và yêu cầu chặt chẽ về quản lý, bảo mật dữ liệu. Thông tin hiển thị trên sổ, thẻ điện tử phải trùng khớp với dữ liệu lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và được cập nhật kịp thời, chính xác trong suốt quá trình tham gia bảo hiểm cũng như khi giải quyết chế độ.

Đối với sổ BHXH bản điện tử, đây là loại sổ do cơ quan BHXH tạo lập từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, gắn với mã số BHXH duy nhất của từng cá nhân. Sổ được lưu trữ, cập nhật thường xuyên trong kho dữ liệu điện tử của người tham gia, đồng thời tích hợp với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và tài khoản BHXH số VssID. Nội dung thể hiện trên sổ BHXH bản điện tử đầy đủ như sổ giấy và có giá trị pháp lý trong quá trình giải quyết các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp.

Trong khi đó, thẻ BHYT bản điện tử cũng được cơ quan BHXH tạo lập bằng phương tiện điện tử từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và gắn với mã số BHXH duy nhất. Thẻ được lưu trữ trên ứng dụng VssID, liên kết với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và thể hiện đầy đủ các thông tin theo quy định của pháp luật về BHYT. Thẻ BHYT bản điện tử được sử dụng trực tiếp trong quá trình khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí BHYT, thay thế cho thẻ giấy truyền thống.

Thông tư cũng làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình triển khai. Theo đó, người tham gia và đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm kê khai, nộp hồ sơ đăng ký tham gia, điều chỉnh thông tin và thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ, đúng thời hạn thông qua phương thức giao dịch điện tử.

Về phía cơ quan BHXH, đơn vị này có trách nhiệm tiếp nhận, cập nhật, xử lý hồ sơ; ghi nhận, xác thực thông tin trên sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và trả kết quả vào kho dữ liệu điện tử hoặc hòm thư điện tử của người tham gia, đơn vị sử dụng lao động.

Một điểm đáng chú ý là quy định về việc sử dụng sổ, thẻ điện tử trong thực tế. Theo Thông tư, khi người tham gia nộp sổ BHXH bản điện tử, cơ quan giải quyết chế độ BHXH và bảo hiểm thất nghiệp không được yêu cầu xuất trình sổ BHXH bản giấy.

Tương tự, các cơ sở khám, chữa bệnh BHYT không được yêu cầu người bệnh cung cấp thẻ BHYT bản giấy nếu đã sử dụng thẻ BHYT bản điện tử. Thay vào đó, cơ sở y tế có trách nhiệm tra cứu giá trị sử dụng thẻ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm.

Để bảo đảm quyền lợi của người tham gia và tránh gián đoạn trong quá trình chuyển đổi, Thông tư cũng quy định điều khoản chuyển tiếp. Cụ thể, các sổ BHXH bản giấy chưa được giải quyết chế độ và chưa được cập nhật lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm vẫn tiếp tục được cơ quan BHXH cập nhật làm căn cứ giải quyết. Đồng thời, thẻ BHYT đã hiển thị trên ứng dụng VssID được cấp trước thời điểm Thông tư có hiệu lực vẫn tiếp tục có giá trị pháp lý tương đương thẻ giấy và được quản lý theo quy định mới.

Việc ban hành Thông tư số 09/2026/TT-BTC được đánh giá là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số của ngành bảo hiểm, góp phần xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch hơn, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy cải cách hành chính và phát triển Chính phủ số trong thời gian tới.