Mặt hàng xuất khẩu tỷ USD của Việt Nam vào Mỹ bị điều chỉnh thuế, một doanh nghiệp duy nhất vẫn giữ mức 0%

02/03/2026 - 09:545 phút đọc

(Banker.vn) Kết quả rà soát thuế mới từ phía Mỹ đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu, làm thay đổi tương quan tại thị trường chủ lực.

Phân hóa thuế chống bán phá giá và lợi thế duy trì mức 0%

Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố kết quả sơ bộ của kỳ rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) đối với thuế chống bán phá giá áp dụng cho sản phẩm phi lê cá tra đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam trong giai đoạn 1/8/2023 – 31/7/2024. Diễn biến này ngay lập tức tạo ra sự phân hóa đáng kể trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang thị trường Mỹ.

margin: 15px auto;" />

Theo kết luận sơ bộ, DOC xác định một số doanh nghiệp Việt Nam đã bán sản phẩm với mức giá thấp hơn giá trị thông thường. Bốn doanh nghiệp từng được hưởng mức thuế 0% ở kỳ trước gồm Biển Đông, NTSF, CASEAMEX và ANV không còn duy trì được ưu đãi này. Mức thuế mới được công bố lần lượt là 0,29 USD/kg đối với Biển Đông; 0,07 USD/kg với NTSF; và 0,23 USD/kg áp dụng cho CASEAMEX và ANV. Trong khi đó, mức thuế suất toàn quốc đối với Việt Nam tiếp tục được duy trì ở 2,39 USD/kg.

Sự thay đổi này được đánh giá sẽ làm gia tăng chênh lệch cạnh tranh tại thị trường Mỹ, nơi yếu tố giá bán có vai trò then chốt trong đàm phán với nhà nhập khẩu. Trái ngược với nhóm doanh nghiệp nói trên, Vĩnh Hoàn (VHC) vẫn duy trì mức thuế 0% sau khi DOC chính thức bãi bỏ lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với doanh nghiệp này từ tháng 1/2025. Việc tiếp tục giữ được “giấy thông hành” thuế quan trong bối cảnh nhiều đối thủ quay lại chịu thuế được xem là lợi thế đặc biệt mà hiện chưa có doanh nghiệp lớn nào khác duy trì được.

Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, kết quả này củng cố thêm vị thế của Vĩnh Hoàn trong bối cảnh ngành cá tra đang bước vào giai đoạn tái phân hóa. Dữ liệu tháng 1 từ Agromonitor cho thấy Biển Đông từng thu hẹp khoảng cách sản lượng với Vĩnh Hoàn, trong khi một số doanh nghiệp trong nhóm xuất khẩu hàng đầu gia tăng thị phần tại Mỹ. Tuy nhiên, khi mức thuế mới chính thức có hiệu lực, xu hướng này có thể chịu tác động, đặc biệt trong bối cảnh chênh lệch thuế tạo ra khác biệt trực tiếp về biên lợi nhuận và khả năng chào giá.

Triển vọng 2026 và nền tảng củng cố vị thế dài hạn

Không chỉ dừng ở yếu tố thuế, báo cáo cập nhật cuối tháng 1/2026 của Vietcap cho rằng, Vĩnh Hoàn đang giữ vị thế dẫn đầu rõ nét tại thị trường Mỹ và EU. Ước tính của đơn vị phân tích này cho thấy các sản phẩm của VHC chiếm khoảng 45% lượng tiêu thụ cá tra tại Mỹ trong năm 2024. Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu thắt chặt do hạn ngạch khai thác bị siết và giá cá tuyết phi lê đông lạnh tăng mạnh, cá tra với lợi thế giá thành tiếp tục được xem là lựa chọn thay thế hợp lý cho người tiêu dùng.

Vietcap dự báo năm 2026 sẽ là năm chuyển tiếp với sự phục hồi rõ nét về sản lượng xuất khẩu. Cụ thể, sản lượng phi lê đông lạnh của VHC được kỳ vọng tăng khoảng 26,6% so với năm trước, trong khi giá bán trung bình dự kiến tăng khoảng 5% YoY. Doanh thu năm 2026 theo đó được ước đạt 14.986 tỷ đồng, tăng 25,1%, còn lợi nhuận sau lợi ích cổ đông thiểu số dự kiến đạt 1.769 tỷ đồng, tăng 15,2% so với năm 2025. Nếu lợi thế thuế 0% tiếp tục được duy trì, chênh lệch về chi phí giữa Vĩnh Hoàn và các đối thủ có thể khuếch đại mức tăng trưởng lợi nhuận trong giai đoạn tới.

Bên cạnh triển vọng sản lượng, biên lợi nhuận cũng là yếu tố đáng chú ý. Năm 2025, Vietcap ước tính biên lợi nhuận gộp của VHC đạt khoảng 16,5%, cao hơn mức 15,1% của năm 2024, nhờ giá bán cải thiện và đóng góp từ các khoản thu nhập ngoài hoạt động. Tuy biên gộp năm 2026 có thể điều chỉnh nhẹ do giá cá giống và nguyên liệu duy trì ở mức cao, nền tảng quản trị chuỗi cung ứng và khả năng duy trì giá bán bình quân cao hơn mặt bằng chung vẫn được xem là điểm tựa quan trọng.

Ở góc độ chiến lược, Vĩnh Hoàn đang tái định hướng tập trung vào mảng cốt lõi là cá tra và các sản phẩm giá trị gia tăng, đồng thời giảm dần các khoản đầu tư ngoài ngành. Vietcap cũng ghi nhận một số tín hiệu hỗ trợ tâm lý thị trường như việc người liên quan đến Chủ tịch HĐQT gia tăng sở hữu cổ phần và kế hoạch xin ý kiến cổ đông về mua lại cổ phiếu trong giai đoạn đầu năm 2026.

Thành lập năm 1997, Vĩnh Hoàn hiện là doanh nghiệp dẫn đầu ngành xuất khẩu cá tra Việt Nam, do bà Trương Thị Lệ Khanh sáng lập và giữ chức Chủ tịch HĐQT. Công ty vận hành 7 nhà máy chế biến với tổng công suất khoảng 1.000 tấn cá/ngày, sử dụng hơn 7.000 lao động. Sản phẩm của doanh nghiệp được xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU, Canada và Australia.

Về kết quả kinh doanh thực tế, năm 2025 Vĩnh Hoàn ghi nhận doanh thu 12.026 tỷ đồng, giảm 4% so với năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế đạt 1.451 tỷ đồng, tăng 11% nhờ biên lợi nhuận cải thiện. So với kế hoạch năm 2025 (12.350 tỷ đồng doanh thu và 1.300 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế), doanh nghiệp gần hoàn thành mục tiêu doanh thu và vượt khoảng 10% chỉ tiêu lợi nhuận.

Ở bình diện ngành, cá tra tiếp tục là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đóng góp kim ngạch tỷ USD cho thủy sản Việt Nam. Trong cơ cấu sản phẩm, phi lê cá tra truyền thống chiếm khoảng 80% tổng lượng xuất khẩu sang các thị trường quốc tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam đạt gần 2,2 tỷ USD, tăng 8% so với năm 2024; riêng thị trường Mỹ đạt khoảng 325 triệu USD.

Trong bối cảnh môi trường thương mại quốc tế còn nhiều biến động và các đợt rà soát thuế tiếp tục được duy trì theo chu kỳ, việc giữ được mức thuế 0% tại Mỹ không chỉ mang ý nghĩa chi phí ngắn hạn, mà còn góp phần củng cố vị thế dài hạn của Vĩnh Hoàn trong cấu trúc cạnh tranh ngành cá tra xuất khẩu.