Lưu lượng trên kênh đào Panama tăng mạnh do eo biển Hormuz tê liệt

Panama tận dụng "cơ hội vàng"

Trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông, eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới gần như tê liệt, buộc các hãng vận tải biển phải tìm kiếm những lộ trình thay thế. Sự gián đoạn này đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền rõ rệt, trong đó kênh đào Panama nổi lên như một tuyến trung chuyển chiến lược, đặc biệt đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

margin: 15px auto;" />

Theo Reuters, Tổng Giám đốc kênh đào Panama Ricaurte Vasquez cho biết, tuyến đường thủy này hiện vận hành ở mức công suất tối đa, với lưu lượng từ 36 đến 38 tàu mỗi ngày.

"Nhu cầu gia tăng đáng kể đến từ các chủ tàu và nhà khai thác tàu LNG, nhiều chuyến hàng buộc phải thay đổi lộ trình do các điểm nghẽn tại Trung Đông", ông Vasquez thông tin. 

Đáng chú ý, nhu cầu tăng mạnh đối với các tàu xuất phát từ Mỹ - quốc gia đang đẩy mạnh xuất khẩu LNG. Khi các tàu gặp khó khăn hoặc chủ động tránh đi qua kênh đào Suez và eo biển Hormuz bị đóng cửa, kênh đào Panama trở thành lựa chọn thay thế hiệu quả hơn nhờ quãng đường ngắn và năng lực tiếp nhận được cải thiện.

Là tuyến đường thủy bận rộn thứ hai thế giới, kênh đào Panama vốn đã ghi nhận sự gia tăng lưu lượng tàu LNG ngay từ trước khi xung đột nổ ra. Tuy nhiên, diễn biến mới đã thúc đẩy xu hướng này tăng mạnh rõ rệt. Hiện tại, kênh đang chuẩn bị bố trí một suất lưu thông mỗi ngày dành riêng cho tàu LNG, mức tăng mạnh so với chỉ khoảng bốn chuyến mỗi tháng trước đây.

Ông Ricaurte Vasquez cho biết, điều kiện vận hành hiện nay thuận lợi hơn nhờ nguồn nước được cải thiện sau giai đoạn hạn hán nghiêm trọng trong các năm 2023 - 2024. Khi đó, kênh đào Panama vốn phụ thuộc vào nước ngọt từ hồ Gatun buộc phải cắt giảm số chuyến tàu từ 36 xuống còn 24 chuyến mỗi ngày.

“Hiện chúng tôi đã có đủ nước, vì vậy kênh đang vận hành ở mức công suất tối đa”, ông Vasquez nhấn mạnh.

Phó Tổng Giám đốc kênh đào Panama Ilya Espino de Marotta nhận định số chuyến tàu trung chuyển qua kênh đang tăng lên, dù ở mức vừa phải. Trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang, các tuyến đường ngắn hơn như Panama trở nên hấp dẫn hơn về mặt chi phí.

Với chiều dài khoảng 80 km, kênh đào Panama chỉ bằng chưa tới một nửa so với 193 km của kênh đào Suez, qua đó giúp rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí vận tải. Đặc biệt, khi giá nhiên liệu tăng cao, lợi thế này càng trở nên rõ rệt.

Bà Espino de Marotta thông tin thêm, nhờ mùa khô năm nay có lượng mưa cao bất thường, “chúng tôi có thể xử lý 40-41 chuyến tàu mỗi ngày so với mức bình thường khoảng 36 chuyến". Tuy nhiên, mức tối đa này khó duy trì lâu dài, và kênh nhiều khả năng sẽ ổn định quanh ngưỡng 38 chuyến/ngày.

LNG trở thành “trục xoay” mới

Dù thị trường năng lượng Trung Đông thường gắn liền với dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng chiếm tỷ trọng đáng kể trong lưu lượng nhiên liệu đi qua eo biển Hormuz. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, khoảng 1/5 thương mại LNG toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Việc xung đột Trung Đông khiến Hormuz bị gián đoạn đã đẩy chi phí vận chuyển LNG từ Mỹ tăng gấp 4 lần. Trong bối cảnh đó, châu Á nổi lên như một trung tâm tiêu thụ mới khi các nền kinh tế trong khu vực tăng tốc tìm kiếm nguồn cung năng lượng thay thế.

Hiện khoảng 80% nhu cầu năng lượng của châu Á phụ thuộc vào tuyến vận tải qua Hormuz. Từ khi xung đột bùng phát, ít nhất bốn chuyến hàng LNG của Mỹ đã chuyển hướng sang thị trường châu Á, thay vì cập cảng tại châu Âu như kế hoạch ban đầu.

Trước khả năng các khách hàng châu Á gia tăng sử dụng kênh đào Panama để vận chuyển LNG, Phó Tổng Giám đốc kênh đào Ilya Espino de Marotta cho biết tuyến đường này hoàn toàn có thể tiếp nhận thêm lưu lượng tàu năng lượng. Dù chưa có số liệu đầy đủ về các khách hàng mới, giới điều hành kênh đào thừa nhận các hãng vận tải đang ngày càng coi Panama là tuyến thay thế chiến lược.

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý yếu tố địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng đến các quyết định vận tải. Trong bối cảnh Nga và châu Âu duy trì trạng thái căng thẳng liên quan đến xung đột tại Ukraina, việc vận chuyển LNG từ Bờ Đông Mỹ sang châu Âu vẫn mang lại lợi thế kinh tế rõ rệt.

Trong ngắn hạn, khi eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm trọng, kênh đào Panama nhiều khả năng sẽ tiếp tục hoạt động ở ngưỡng cao, đóng vai trò “van điều tiết” quan trọng của thương mại năng lượng toàn cầu.