Loạt giải pháp thúc đẩy xuất khẩu trước biến động thương mại toàn cầu

17/03/2026 - 12:3510 phút đọc

(Banker.vn) Trước biến động thương mại toàn cầu, Thủ tướng yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm; trong đó nhấn mạnh đến tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các FTAs, giảm chi phí logistics và khơi thông tín dụng… nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên.

Theo Công điện số 23/CĐ-TTg về một số nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, từ đầu năm 2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo, các Bộ, cơ quan, địa phương đã nỗ lực, cố gắng trong thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, phát triển, mở rộng thị trường. Trong 02 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% và nhập khẩu đạt 79,3 tỷ USD, tăng 26,3%.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, từ đầu tháng 3 năm 2026, bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó lường, với nhiều rủi ro, thách thức; xung đột tại Trung Đông tạo cú sốc mới đối với thương mại toàn cầu, giá năng lượng, chi phí logistics leo thang, giá thành sản xuất hàng hoá xuất nhập khẩu tăng lên; chính sách thuế quan của các nước vẫn diễn biến phức tạp.

Kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu

Để chủ động thích ứng linh hoạt, kịp thời, phù hợp, hiệu quả với tình hình thế giới, khu vực, thúc đẩy hơn nữa hoạt động xuất khẩu góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt từ 10% trở lên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, cơ quan, địa phương theo thẩm quyền, thực hiện nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhằm đa dạng hoá thị trường, đa dạng hoá sản phẩm, đa dạng hoá chuỗi cung ứng.

Tăng cường thu hút đầu tư, đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hoá; rà soát, thúc đẩy mạnh mẽ các dự án sản xuất, xuất khẩu. Theo chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động chuẩn bị các nội dung để trao đổi, làm việc với phía Hoa Kỳ thúc đẩy ký kết Hiệp định thuế đối ứng cân bằng, công bằng.

Với Bộ Công Thương, Thủ tướng yêu cầu thực hiện các giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu phục vụ cho sản xuất, tiêu dùng. Tập trung hỗ trợ các địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp khai thác có hiệu quả các FTA mà Việt Nam là thành viên, đặc biệt là các FTA với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và Bắc Ai-len, Liên minh Kinh tế Á-Âu và Hiệp định CPTPP; Đẩy nhanh tiến độ đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do mới, nhất là với Mỹ La tinh, Trung đông và Pakistan; mở rộng, khai thác hiệu quả thị trường mới, nhất là thị trường Halal, Trung Đông, Mỹ, La-tinh, Châu Phi...

Điều phối, đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng bám sát thực tiễn thị trường và nhu cầu doanh nghiệp, chú trọng các thị trường trọng điểm, thị trường mới, các thị trường ít bị áp lực bởi xung đột hiện nay; triển khai giải pháp đa dạng hoá thị trường xuất khẩu, thị trường nhập khẩu.

Hệ thống thương vụ ở nước ngoài tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, cung cấp thông tin về tình hình an ninh chính trị của khu vực Trung Đông và tình hình lưu chuyển hàng hoá qua eo biển Hormuz để các doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, giao hàng; đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số về phát triển thị trường để hỗ trợ về thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, thương hiệu.

Chủ động làm việc, trao đổi với cơ quan liên quan của Hoa Kỳ và các nước để đảm bảo quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Đẩy mạnh các hoạt động kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm triển khai quyết liệt các nhiệm vụ giải pháp đã được Thủ tướng Chính phủ giao nhằm chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo "Thẻ vàng", đầu tư cơ sở hạ tầng nghề cá, chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực thủy sản hướng tới phát triển bền vững ngành thủy sản.

Tiếp tục triển khai đàm phán mở cửa thị trường, công nhận lẫn nhau về an toàn thực phẩm giúp mở cửa thị trường cho các chủng loại trái cây, rau quả có thế mạnh của Việt Nam. Phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp tập trung liên kết chặt chẽ các vùng nguyên liệu, đẩy mạnh bảo quản, chế biến, nhất là chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần đẩy mạnh xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu sản phẩm, cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa chặt chẽ; tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp.

Tạo điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển sản xuất trong nước

Để tạo điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển sản xuất trong nước, Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ theo dõi sát tình hình thị trường, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương trong điều hành giá xăng dầu, trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu theo quy định pháp luật hiện hành. Rà soát, xây dựng các mức thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phù hợp với lộ trình hội nhập quốc tế và khu vực nhằm tạo điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển sản xuất trong nước.

Chỉ đạo lực lượng hải quan phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh việc quản lý, kiểm soát chất lượng hàng hóa trong quá trình làm thủ tục hải quan, ngăn chặn hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận xuất xứ...

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan điều hành tỷ giá linh hoạt, hài hòa, cân bằng hợp lý với lãi suất, ổn định thị trường tiền tệ; nghiên cứu, phát triển, kết nối lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng trên cơ sở phù hợp với cam kết và luật pháp quốc tế, góp phần hỗ trợ thương mại, đầu tư với các nước đối tác, ổn định, hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình hợp tác; chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp tăng cường tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp, người dân theo quy định nhằm hỗ trợ thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hoá.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và cơ quan liên quan xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông, kho bãi, cảng biển nước sâu, trung tâm logistics trên các tuyến đường, hành lang kết nối cảng của Việt Nam với các nước để đáp ứng nhu cầu xuất, nhập khẩu hàng hóa; chú trọng phát triển giao thông đường thủy khu vực đồng bằng sông Cửu Long, các loại hình dịch vụ logistics, thu hút đầu tư vào kinh doanh dịch vụ vận tải quốc tế để giảm chi phí logistics. Tiếp tục triển khai các giải pháp nâng cao năng lực, thị phần vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam.

Đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao kinh tế, mở rộng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy xuất khẩu

Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan thúc đẩy các biện pháp chính trị - ngoại giao, tiếp tục nắm chắc tình hình thế giới và khu vực, nhất là về thương mại, đầu tư; xây dựng, củng cố và tăng cường quan hệ tốt đẹp với các nước; đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao kinh tế, mở rộng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy xuất khẩu, đầu tư, kinh doanh có hiệu quả ở thị trường nước ngoài.

Bộ Khoa học và Công nghệ thường xuyên cập nhật và chỉ đạo hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về chất lượng nông lâm thủy sản theo hướng hài hòa, hội nhập các tiêu chuẩn quốc tế. Chỉ đạo tiếp tục triển khai ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo quy định.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thúc đẩy các sản phẩm xuất khẩu theo Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, kết hợp xúc tiến du lịch với xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm Việt Nam.

Chủ động kế hoạch sản xuất, giao nhận, xuất khẩu hàng hóa, tránh để phát sinh ùn ứ

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động nắm bắt, tháo gỡ thực chất khó khăn, vướng mắc đối với từng doanh nghiệp, từng dự án đầu tư theo quy định. Kêu gọi, thu hút các tập đoàn lớn, đa quốc gia tham gia đầu tư các dự án sản xuất, xuất khẩu, ưu tiên dự án có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, sản phẩm có tính cạnh tranh cao và có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Tăng cường liên kết, chia sẻ thông tin giữa các địa phương về tình hình sản xuất, mùa vụ, sản lượng, thu hoạch và tình hình xuất khẩu để hợp tác xác định thị trường tiêu thụ hàng nông sản, thủy sản minh bạch, công khai, có lợi cho người nông dân, doanh nghiệp và kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Ủy ban nhân dân các địa phương có nông sản xuất khẩu qua biên giới thường xuyên cập nhật thông tin, tình hình từ các tỉnh biên giới để khuyến cáo các hộ nông dân, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp chế biến xuất khẩu nông sản và trái cây tươi trên địa bàn chủ động kế hoạch sản xuất, đóng gói, giao nhận, xuất khẩu hàng hóa, tránh để phát sinh ùn ứ và các tác động bất lợi khác.

Các Tập đoàn, Tổng Công ty nhà nước, doanh nghiệp xuất khẩu: Tổ chức kế hoạch sản xuất, kinh doanh linh hoạt, hiệu quả; kịp thời báo cáo, đề xuất, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền xử lý các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Chú trọng đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ... để nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo ra các sản phẩm mới, sản phẩm xanh, thân thiện môi trường và đạt được các chứng nhận chuẩn quốc tế. Tiếp tục linh hoạt trong sản xuất, xuất khẩu; đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu chính ngạch gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm, chú trọng phát triển các thị trường ngách để đa dạng hoá thị trường xuất khẩu.