Hoàn thiện nền tảng pháp lý cho phát triển kinh tế

Ngày 7/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Trong đó, có hai luật quan trọng do Tòa án nhân dân tối cao chủ trì xây dựng là Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế và Luật Phục hồi, phá sản.

Củng cố niềm tin pháp lý

Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 11/12/2025, mang số 150/2025/QH15, gồm 44 Điều, 5 Chương, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Luật được xây dựng, kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, đồng thời triển khai thi hành Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

margin: 15px auto;" />

Thông tin tại họp báo, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết, việc ban hành Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là một cấu phần quan trọng trong tổng thể thiết chế bảo đảm cho Trung tâm tài chính quốc tế hoạt động ổn định, hiệu quả, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Theo đó, tòa án chuyên biệt được tổ chức trong hệ thống Tòa án nhân dân nhưng vận hành theo mô hình hiện đại, chuyên nghiệp, có cơ chế giải quyết tranh chấp đặc thù, tương thích với chuẩn mực và thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu của các giao dịch đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới.

Luật quy định toàn diện về nhiệm vụ, quyền hạn; tổ chức bộ máy; thẩm quyền xét xử; trình tự, thủ tục tố tụng; thi hành bản án, quyết định; đội ngũ Thẩm phán, Thư ký tòa án, người đại diện của các bên tham gia tố tụng, cũng như các điều kiện bảo đảm cho hoạt động của tòa án chuyên biệt.

Đáng chú ý, luật xác lập 9 nguyên tắc tổ chức và hoạt động, trong đó có các nguyên tắc mang tính đặc thù như: độc lập theo thẩm quyền xét xử; giải quyết vụ việc công bằng, minh bạch, vô tư, khách quan, nhanh chóng, hiệu quả; thủ tục tố tụng linh hoạt theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Một điểm mới quan trọng của Luật là cho phép các bên thỏa thuận áp dụng pháp luật Việt Nam, pháp luật nước ngoài hoặc tập quán thương mại quốc tế trong trường hợp giao dịch có ít nhất một bên là cá nhân, tổ chức nước ngoài; tạo hành lang pháp lý phù hợp với thông lệ giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực tài chính, thương mại quốc tế.

Nhà nước đồng hành cùng doanh nghiệp

Tại họp báo, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến đã giới thiệu những nội dung trọng tâm của Luật Phục hồi, phá sản, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 11/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026.

Luật Phục hồi, phá sản gồm 88 Điều, 8 Chương, quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết các vụ việc phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành thủ tục và quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia thủ tục phục hồi, phá sản.

Trong đó, Luật nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã gặp khó khăn thông qua các chính sách về thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các biện pháp hỗ trợ khác.

Các quy định này tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc rút lui khỏi thị trường một cách có trật tự, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và lành mạnh hóa nền kinh tế.

Luật quy định ngân sách nhà nước bảo đảm tạm ứng chi phí phá sản trong các trường hợp người nộp đơn là người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoặc không đủ tài sản để nộp các khoản chi phí theo quy định. Khoản tiền tạm ứng này sẽ được hoàn trả ngay vào ngân sách nhà nước khi bán được tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Khắc phục những hạn chế của Luật Phá sản 2014, Luật Phục hồi, phá sản cho phép triển khai các thủ tục trên môi trường điện tử, song song với phương thức truyền thống dựa trên hồ sơ giấy, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho các bên liên quan.

Luật quy định rõ, thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh độc lập với thủ tục phá sản, ưu tiên áp dụng phục hồi để tạo cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động và phát triển sản xuất, kinh doanh.

Mở rộng chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, bao gồm cơ quan quản lý thuế và cơ quan bảo hiểm; xử lý dứt điểm các doanh nghiệp, hợp tác xã nợ thuế, nợ bảo hiểm kéo dài, không còn tồn tại hoặc không hoạt động trên thực tế nhưng không thể rút khỏi thị trường do không có người nộp đơn.

Hai luật quan trọng vừa được Quốc hội khóa XV thông qua đã bổ sung những mảnh ghép quan trọng góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, lành mạnh hóa nền kinh tế; tạo sức hút mạnh mẽ cho môi trường đầu tư trong giai đoạn mới.