Hóa chất Đức Giang (DGC) gặp khủng hoảng, ai đủ sức soán ngôi “anh cả” của làng hóa chất?

20/03/2026 - 10:355 phút đọc

(Banker.vn) Dù một số doanh nghiệp cùng ngành ghi nhận tăng trưởng ấn tượng, tuy nhiên khoảng cách về mô hình kinh doanh với DGC vẫn là rất lớn.

Ngày 17/3/2026, ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang cùng một số lãnh đạo của doanh nghiệp bị khởi tố, bắt tạm giam liên quan đến các sai phạm trong hoạt động khai thác tài nguyên và môi trường. Đây đều là những "khai quốc công thần" gắn bó lâu năm với doanh nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong quá trình định hình chiến lược phát triển của DGC.

Khi thông tin xấu xuất hiện, cổ phiếu DGC ngay lập tức phản ứng. Tính đến hiện tại, đây là phiên giảm sàn thứ ba liên tiếp của DGC. Số lượng cổ phiếu bị chất sàn lên đến hàng chục triệu đơn vị. Vốn hóa của doanh nghiệp chính thức mất mốc tỷ đô, rơi xuống còn hơn 22.000 tỷ đồng.

Trong nhóm doanh nghiệp hóa chất, DGC vốn được coi là "anh cả" về cả vốn hóa lẫn quy mô sản xuất kinh doanh. Bối cảnh doanh nghiệp này gần như đang lâm vào khủng hoảng liệu có đủ để mở ra cơ hội cho các đối thủ cùng ngành hóa chất vươn lên?

margin: 15px auto;" />

Các đối thủ của DGC đang kinh doanh ra sao?

Công ty CP Hóa chất Cơ bản Miền Nam (HOSE: CSV) duy trì quy mô doanh thu ổn định. Năm 2025, doanh thu của CSV đạt 2.160 tỷ đồng, tăng 16,44% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế ghi nhận mức suy giảm nhẹ 29 tỷ đồng so với năm 2024, tương ứng giảm 12%.

CSV được xem là doanh nghiệp có mô hình gần giống nhất với DGC trong số các doanh nghiệp niêm yết. Tuy nhiên sự tương đồng chỉ dừng lại ở việc cùng hoạt động trong lĩnh vực hóa chất vô cơ cơ bản như xút và clo. Việc thiếu chuỗi giá trị chuyên sâu khiến CSV khó tạo ra đột biến về lợi nhuận.

Kết thúc phiên giao dịch ngày 19/3/2026, thị giá của CSV giảm 2,6%, đóng cửa ở mức giá 28.100 đồng. So với đầu tháng, giá cổ phiếu của CSV đã giảm khoảng 22%.

Ở quy mô nhỏ hơn, Công ty CP Hóa chất Việt Trì (HNX: HVT) hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hóa chất cơ bản, với các sản phẩm chủ lực như xút, clo và các dẫn xuất phục vụ nhiều ngành công nghiệp như xử lý nước, dệt nhuộm và sản xuất giấy. Đây là nhóm sản phẩm có tính nền tảng trong chuỗi hóa chất, song giá trị gia tăng không cao.

Về kết quả kinh doanh, năm 2025 HVT ghi nhận doanh thu thuần đạt khoảng 1.603 tỷ đồng, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế cũng ghi nhận mức tăng 17%, đạt 98,8 tỷ đồng.

Cổ phiếu HVT đang vận động trong một pha đi ngang từ đầu năm. Kết thúc phiên giao dịch hôm nay, HVT giữ nguyên mức. giá tham chiếu 28.000 đồng

Một cái tên nổi bật khác trong ngành hóa chất là Công ty CP DAP Vinachem (UPCoM: DDV). DDV hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực phân bón, thuộc phân khúc hạ nguồn trong chuỗi giá trị hóa chất.

Năm vừa qua là một năm bứt phá mạnh của DDV. Doanh thu năm 2025 đạt 5.623 tỷ đồng, tăng hơn 60% so với năm trước. Trong khi đó lợi nhuận sau thuế lên tới 630 tỷ đồng, tăng khoảng 4 lần so với năm 2024. Kết quả này chủ yếu đến từ diễn biến thuận lợi của giá phân bón DAP, giúp biên lợi nhuận cải thiện đáng kể.

Cổ phiếu DDV ghi nhận mức tăng nhẹ 0,7% sau phiên giao dịch hôm nay. Với thị giá 28.900 đồng, cổ đông nắm giữ DDV có mức lợi nhuận khoảng 13% so với đầu năm.

Liệu có gương mặt nào đủ khả năng thay thế DGC?

Cần phải biết rằng, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của DGC đến từ mô hình sản xuất tích hợp theo chuỗi giá trị phốt pho. DGC đã phát triển hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh, từ quặng apatit đến phốt pho vàng (P4) và các dẫn xuất như axit phosphoric, hóa chất điện tử. Nhờ kiểm soát được nguồn nguyên liệu đầu vào và chủ động trong các khâu sản xuất, DGC duy trì được biên lợi nhuận cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung, đồng thời giảm thiểu tác động từ biến động giá hàng hóa.

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng của DGC dịch chuyển sang các sản phẩm hóa chất có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Đây là phân khúc có biên lợi nhuận tốt hơn và ít phụ thuộc vào chu kỳ hơn so với hóa chất cơ bản.

Ngược lại, CSV và HVT hiện vẫn chủ yếu hoạt động trong mảng hóa chất vô cơ cơ bản, tập trung vào các sản phẩm như xút, clo và các dẫn xuất phổ thông. Đặc thù của phân khúc này là giá trị gia tăng thấp, mức độ cạnh tranh cao và phụ thuộc lớn vào biến động chi phí đầu vào, đặc biệt là điện và nguyên liệu. Do đó, dù có thể duy trì quy mô doanh thu ổn định, khả năng cải thiện biên lợi nhuận của các doanh nghiệp này tương đối hạn chế.

Trong khi đó, DDV ghi nhận tăng trưởng mạnh nhưng động lực chủ yếu đến từ diễn biến thuận lợi của giá phân bón DAP. Hoạt động của DDV gắn chặt với chu kỳ nông nghiệp và giá hàng hóa toàn cầu, khiến kết quả kinh doanh mang tính biến động cao. DDV chủ yếu tham gia ở khâu sản xuất phân bón, tức là phân khúc hạ nguồn trong chuỗi phốt pho, với giá trị gia tăng thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm hóa chất chế biến chuyên sâu mà DGC đang hướng tới.

Tự chung lại, ngành hóa chất hiện nay vẫn đang thiếu vắng các doanh nghiệp đầu tư bài bản vào hóa chất chuyên sâu, nơi đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và chiến lược phát triển dài hạn. Đây chính là phân khúc mà DGC đã sớm tham gia và từng bước mở rộng. Trong bối cảnh DGC đối mặt với biến động về nhân sự, khả năng xuất hiện một doanh nghiệp đủ sức thay thế trong ngắn hạn là tương đối thấp.