Giá bạc tăng ra sao qua các thời kỳ lịch sử?

Bạc trong lịch sử tiền tệ

Ngày 23/1/2026, giá bạc trên sàn Comex, bộ phận giao dịch kim loại của Sở Giao dịch Hàng hóa New York (NYMEX) đã thiết lập mức cao nhất mọi thời đại, vượt ngưỡng 100 USD mỗi ounce Troy (đơn vị đo khối lượng kim loại quý, tương đương khoảng 31,1 gram). 

Diễn biến này đánh dấu một cột mốc chưa từng có trong lịch sử thị trường kim loại quý, đưa bạc trở lại tâm điểm chú ý của giới đầu tư toàn cầu.

margin: 15px auto;" />

Theo hãng thông tấn TASS, để hiểu rõ ý nghĩa của cột mốc này, cần đặt giá bạc hiện nay trong bối cảnh lịch sử dài hạn, nơi kim loại này từng giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tiền tệ thế giới, trước khi dần nhường chỗ cho vàng và các công cụ tài chính hiện đại.

Trong nhiều thế kỷ, bạc là một trong những kim loại chủ đạo dùng để đúc tiền tại phần lớn quốc gia. Tuy nhiên, khác với vàng, giá trị của bạc chưa bao giờ được công nhận thống nhất trên phạm vi toàn cầu. Tùy thuộc vào trữ lượng mỏ, cấu trúc kinh tế và nhu cầu tiền tệ, bạc có thể rẻ ở khu vực này nhưng lại đắt ở khu vực khác.

Cho đến nửa sau thế kỷ XIX, bạc vẫn giữ vai trò then chốt trong lưu thông tiền tệ và thương mại quốc tế tại đa số quốc gia. Vị thế này bắt đầu suy giảm khi các nền kinh tế lớn chuyển sang chế độ bản vị vàng, đồng thời sự phát triển của tiền giấy, hối phiếu và các phương tiện thanh toán phi kim loại làm giảm vai trò của tiền kim loại trong lưu thông.

Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) đánh dấu bước ngoặt lớn. Việc đình chỉ chuyển đổi tiền giấy sang vàng tại các quốc gia tham chiến khiến hệ thống tiền tệ kim loại bị phá vỡ. Bạc gần như biến mất khỏi lưu thông tại nhiều quốc gia.

Sang thập niên 1920, một số nỗ lực khôi phục hệ thống tiền tệ trước chiến tranh đã được triển khai, song tất cả nhanh chóng bị từ bỏ trong thập niên 1930 do tác động của cuộc Đại Khủng hoảng. Tiền vàng bị rút khỏi lưu thông, trong khi các đồng tiền mệnh giá nhỏ, trước đây thường làm từ bạc và đồng, dần được thay thế bằng tiền xu hợp kim đồng–niken hoặc đồng thau.

Tại một số quốc gia như Mỹ, Mexico, Nam Phi và Thụy Sĩ, tiền xu bạc có độ tinh khiết thấp vẫn được phát hành cho đến thập niên 1960. Kể từ đó, hoạt động đúc tiền bạc mới trên toàn cầu chủ yếu phục vụ nhà đầu tư và giới sưu tầm, thay vì lưu thông đại trà.

Trong cấu trúc thị trường hiện đại, bạc được xem là tài sản đầu tư thứ cấp so với vàng. Khối lượng giao dịch bạc trên các sàn hàng hóa thấp hơn đáng kể, và kim loại này hiếm khi được sử dụng trong dự trữ chính thức của các chính phủ, do chi phí bảo quản cao và chiếm nhiều không gian hơn vàng.

Thay vào đó, bạc ngày càng gắn chặt với lĩnh vực công nghiệp. Hiện nay, kim loại này được sử dụng rộng rãi trong sản xuất thiết bị điện tử, tấm pin năng lượng mặt trời, chất xúc tác, hệ thống lọc nước và nhiều ứng dụng y học.

Theo số liệu của Viện Bạc (Silver Institute) có trụ sở tại Washington, năm 2024, tổng sản lượng bạc toàn cầu đạt khoảng 25.400 tấn, trong khi tổng nhu cầu lên tới 36.100 tấn. Trong đó, nhu cầu công nghiệp chiếm 21.100 tấn; trang sức và đồ bạc gia dụng 8.200 tấn; còn sản xuất thỏi và tiền xu bạc khoảng 1.700 tấn. Khoảng cách lớn giữa cung và cầu này đang tạo ra những áp lực dài hạn lên thị trường.

Những cột mốc giá và động lực của đợt tăng kỷ lục

Lịch sử giá bạc gắn liền với sự thay đổi trong hệ thống tiền tệ Mỹ. Kể từ khi đồng USD được xác lập là đơn vị tiền tệ duy nhất, giá vàng, và gián tiếp là bạc, được chính phủ Mỹ quy định thông qua các đạo luật về đúc tiền. Từ năm 1796 đến cuối thế kỷ XIX, giá bạc được duy trì ở mức khoảng 1,28 USD mỗi ounce Troy, phản ánh tương đối chính xác hàm lượng bạc trong đồng đô la Mỹ khi đó.

Tuy nhiên, vào năm 1900, giá bạc đã bắt đầu giảm mạnh, xuống còn khoảng 0,5-0,6 USD mỗi ounce Troy, do sản lượng khai thác tăng nhanh. Sau khi tăng ngắn hạn lên khoảng 1,10 USD trong giai đoạn Mỹ tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất, giá bạc bước vào thời kỳ suy giảm kéo dài.

Dưới tác động của cuộc Đại Khủng hoảng, đầu thập niên 1930, giá bạc có thời điểm xuống dưới 0,30 USD mỗi ounce Troy. Đến khi Mỹ chấm dứt lưu hành tiền xu bạc vào giai đoạn 1965-1970, giá bạc quay lại quanh mức 1,29 USD, sau đó tăng dần lên vùng 3-5 USD.

Một trong những chương kịch tính nhất của thị trường bạc diễn ra vào cuối thập niên 1970. Từ năm 1979, giá bạc tăng vọt và đạt đỉnh 50,35 USD mỗi ounce Troy vào tháng 1/1980, mức giá tương đương gần 200 USD theo mặt bằng giá năm 2026. Đà tăng này xuất phát từ làn sóng đầu cơ quy mô lớn do hai tỷ phú anh em Bunker và Herbert Hunt dẫn dắt, với tham vọng kiểm soát thị trường bạc toàn cầu.

Tuy nhiên, sau khi cơ quan quản lý can thiệp và giao dịch hợp đồng tương lai bạc bị đình chỉ, thị trường nhanh chóng đảo chiều. Giá bạc lao dốc xuống 13 USD và sau đó tiếp tục giảm về quanh 6 USD.

Trong suốt thập niên 1990, giá bạc duy trì dưới 3 USD mỗi ounce Troy. Phải đến từ năm 2003, kim loại này mới bước vào một chu kỳ tăng mới, được thúc đẩy bởi nhu cầu công nghiệp và làn sóng đầu tư hàng hóa. Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2010, giá bạc vượt mốc 20 USD, trước khi tăng lên khoảng 40 USD vào năm 2011. Tuy vậy, nửa sau thập niên 2010 chứng kiến giai đoạn đi ngang kéo dài, với giá dao động trong khoảng 16-20 USD.

Đại dịch COVID-19 năm 2020 đã tạo ra bước ngoặt mới cho thị trường kim loại quý. Bạc có thời điểm tiệm cận 30 USD mỗi ounce Troy, trước khi bước vào đợt tăng tốc mạnh mẽ từ năm 2025. Chỉ trong vài tháng, giá bạc lần lượt vượt các mốc lịch sử, 50 USD vào ngày 9/10/2025, 60 USD ngày 9/12, 70 USD ngày 23/12, 80 USD ngày 29/12 và 90 USD vào ngày 14/1/2026, trước khi chính thức vượt 100 USD vào ngày 23/1.

Theo các phân tích, đà tăng này được thúc đẩy bởi tình trạng nhu cầu vượt xa sản lượng khai thác kể từ năm 2020, đặc biệt từ các ngành điện tử, xe điện và năng lượng mặt trời. Trong bối cảnh giá vàng tăng nhanh, bạc ngày càng được xem là kim loại đang bị định giá thấp trong nhiều năm, và nay mới bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh.

Việc giá bạc lập đỉnh lịch sử không chỉ phản ánh biến động ngắn hạn của thị trường hàng hóa, mà còn cho thấy sự thay đổi sâu sắc trong cán cân cung - cầu và vai trò của bạc trong nền kinh tế toàn cầu hiện đại.