Để cà phê Việt không chỉ nhiều mà còn mạnh trên thị trường xuất khẩu

Trong bối cảnh ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ “số lượng” sang “chất lượng”, từ “xuất thô” sang “giá trị cao”, ông Thái Như Hiệp - Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam đã chia sẻ nhiều góc nhìn về con đường để hạt cà phê Việt vươn xa bền vững trên thị trường xuất khẩu toàn cầu.

margin: 15px auto;" />

Minh bạch và bền vững - “hộ chiếu” cho cà phê Việt

- Thưa ông, điều gì thôi thúc ông kiên trì theo đuổi con đường nông nghiệp xanh - sạch - bền vững trong suốt nhiều năm qua?

Ông Thái Như Hiệp: Ngay từ khi bắt đầu lập nghiệp, tôi xác định rất rõ “bền vững” không phải là khái niệm để nói cho hay, mà là lựa chọn bắt buộc nếu muốn cây cà phê tồn tại lâu dài và bước ra thế giới.

Chúng ta không thể làm nông nghiệp theo kiểu “ăn xổi”, bởi các thị trường xuất khẩu ngày nay mua hàng không chỉ bằng chất lượng, mà bằng trách nhiệm với môi trường, xã hội và cộng đồng. Nếu không làm nông nghiệp có trách nhiệm, hạt cà phê Việt khó có thể bước vào những thị trường khó tính nhất.

Tại Vĩnh Hiệp, chúng tôi xây dựng hệ thống sản xuất ưu tiên bảo tồn đa dạng sinh học, giảm tác động môi trường, tiết kiệm và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và đất. Doanh nghiệp đã tham gia nhiều dự án như: đo lường phát thải khí nhà kính trong canh tác cà phê; nông nghiệp bền vững gắn với hệ sinh thái rừng; dự án carbon tự nguyện trong canh tác cà phê tại Gia Lai; thúc đẩy sản xuất giảm phát thải và tuân thủ EUDR,...

Đó là cách chúng tôi góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh - sạch - an toàn cho người tiêu dùng và cho chính người nông dân.

- Gia Lai hiện là một trong những vùng nguyên liệu cà phê lớn của cả nước. Theo ông, lợi thế này cần được khai thác thế nào để phục vụ xuất khẩu hiệu quả và lâu dài?

Ông Thái Như Hiệp: Gia Lai hiện có hơn 106 nghìn ha cà phê, với sản lượng khoảng 312 nghìn tấn mỗi năm. Đây là nền tảng rất quan trọng để xây dựng chuỗi cung ứng xuất khẩu ổn định, đủ sức đáp ứng những đơn hàng lớn và dài hạn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu, quy mô lớn chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm chất lượng và khả năng kiểm soát. Nếu vùng nguyên liệu manh mún, tự phát, thiếu truy xuất nguồn gốc thì rất khó bước vào các thị trường cao cấp.

Vì vậy, Vĩnh Hiệp đã chủ động liên kết với hơn 10.000 nông hộ theo các tiêu chuẩn quốc tế như 4C, Rainforest Alliance, đồng thời phát triển các nông trại đạt chứng nhận hữu cơ của Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản.

Mục tiêu của chúng tôi ngoài việc thu mua cà phê, còn là cùng người nông dân xây dựng vùng nguyên liệu có tổ chức, có kỷ luật sản xuất và có trách nhiệm với môi trường. Chỉ khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, lợi thế “lớn” của Gia Lai mới thực sự chuyển hóa thành lợi thế “mạnh” trên thị trường xuất khẩu.

- Với kim ngạch xuất khẩu vượt 800 triệu USD trong niên vụ gần nhất, ông đánh giá thế nào về hành trình phát triển của Vĩnh Hiệp?

Ông Thái Như Hiệp: Con số hơn 800 triệu USD trong niên vụ 2024 - 2025 không đến từ may mắn, mà là kết quả của một chiến lược phát triển dài hạn, kiên trì theo đuổi tiêu chuẩn xanh và bền vững.

Chúng tôi luôn quan niệm, doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm, mà còn bán uy tín và hình ảnh của cà phê Việt. Muốn được thị trường tin tưởng, phải đầu tư bài bản từ sản xuất, chế biến đến quản trị chất lượng.

Vĩnh Hiệp đã xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo ISO 22000, HACCP, đầu tư phòng thí nghiệm, hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ và đào tạo nhân lực chuyên sâu. Nhờ đó, sản phẩm của chúng tôi không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, mà còn đáp ứng yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm xã hội, những yếu tố ngày càng quyết định khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Khát vọng nâng tầm giá trị hạt cà phê Việt

- Theo ông, đâu là “chìa khóa” để cà phê Việt chinh phục những thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản?

Ông Thái Như Hiệp: Tôi cho rằng các thị trường này không hề “khó” theo nghĩa tiêu cực. Họ chỉ yêu cầu sự trung thực và minh bạch ở mức cao hơn.

Muốn bước vào sân chơi đó, doanh nghiệp buộc phải chứng minh được toàn bộ câu chuyện của sản phẩm: từ vùng nguyên liệu, quy trình canh tác, chế biến, vận chuyển đến trách nhiệm xã hội và môi trường.

Vĩnh Hiệp đã đầu tư mạnh vào hệ thống kiểm định, phòng thí nghiệm, số hóa dữ liệu vùng nguyên liệu, đào tạo nông dân theo quy trình thống nhất và ký hợp đồng dài hạn để đảm bảo ổn định chuỗi cung ứng.

Ngày nay, một lô hàng cà phê không chỉ mang theo hạt cà phê, mà còn mang theo hình ảnh của cả một hệ sinh thái sản xuất. Nếu hệ sinh thái đó minh bạch, tử tế và có trách nhiệm, thì thị trường sẽ tự mở cửa.

- Ông nhiều lần nhấn mạnh cần nâng tầm giá trị hạt cà phê Việt. Theo ông, con đường nào để cà phê Việt “không chỉ nhiều mà còn mạnh”?

Ông Thái Như Hiệp: Thực tế, cà phê Việt Nam đã bị định vị ở phân khúc thấp quá lâu, không phải vì chất lượng kém, mà vì thiếu chuẩn, thiếu minh bạch và thiếu câu chuyện thương hiệu. Tôi tin rằng cà phê đặc sản và cà phê chất lượng cao chính là con đường để thay đổi vị thế ấy. Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm Robusta tinh tế, độc đáo, có giá trị cao nếu đầu tư đúng từ giống, canh tác, chế biến đến xây dựng thương hiệu.

Triết lý của tôi là "muốn đi xa phải đi cùng nhau". Người trồng - doanh nghiệp - thị trường phải chia sẻ lợi ích một cách công bằng. Khi người nông dân được hưởng lợi xứng đáng, họ sẽ chăm sóc cây tốt hơn, tuân thủ quy trình tốt hơn. Khi doanh nghiệp giữ được uy tín và sự tử tế, thị trường sẽ nhìn nhận cà phê Việt bằng con mắt khác. Khi đó, cà phê Việt không chỉ đi xa bằng sản lượng, mà đi xa bằng giá trị thật và bản sắc riêng.

Từ những nương rẫy Gia Lai đến các thị trường khó tính bậc nhất thế giới, hành trình của hạt cà phê Việt đang được viết lại bằng sự minh bạch, chuẩn mực và khát vọng giá trị thật. Như cách ông Thái Như Hiệp chia sẻ, khi cà phê không chỉ được làm để bán, mà được làm bằng trách nhiệm và sự tử tế, thì “đi xa” không còn là đích đến, mà trở thành con đường bền vững của nông sản Việt trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.

Tỉnh Gia Lai hiện có hơn 107.400 ha cà phê; trong đó, khoảng 57.000 ha sản xuất theo các tiêu chuẩn 4C, VietGAP, Rainforest, Organic…

Niên vụ 2025 - 2026, tổng sản lượng cà phê ước đạt khoảng 333.250 tấn, tăng hơn 8.200 tấn so với niên vụ 2024 - 2025.