Cổ phiếu quỹ có gì khác so với cổ phiếu thường?
30/01/2026 - 19:174 phút đọc
(Banker.vn) Việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ không phải là hoạt động đầu tư sinh lời, mà là một quyết định điều chỉnh cấu trúc vốn chịu sự chi phối chặt chẽ của pháp luật
Bản chất của cổ phiếu quỹ
Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu do chính doanh nghiệp phát hành và được công ty mua lại từ các cổ đông trên thị trường theo những điều kiện và trình tự pháp luật quy định. Sau khi mua lại, số cổ phiếu này không còn được xem là cổ phiếu đang lưu hành, không có quyền biểu quyết, không được hưởng cổ tức và cũng không tham gia vào các quyền phát sinh khác. Về bản chất, cổ phiếu quỹ phản ánh sự điều chỉnh trong cấu trúc vốn chủ sở hữu chứ không phải là một tài sản đầu tư mang tính sinh lời.
Điều kiện pháp lý khi mua lại cổ phiếu quỹ tại Việt Nam
Pháp luật Việt Nam quy định khá chặt chẽ đối với hoạt động mua lại cổ phiếu quỹ nhằm bảo vệ quyền lợi cổ đông và đảm bảo an toàn tài chính cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ được mua cổ phiếu quỹ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nguồn vốn, tình trạng tài chính và nghĩa vụ công bố thông tin. Nguồn tiền dùng để mua lại cổ phiếu phải xuất phát từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, các quỹ hợp pháp hoặc thặng dư vốn cổ phần, đồng thời không được làm ảnh hưởng đến khả năng thanh toán các nghĩa vụ nợ đến hạn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp không được thực hiện mua cổ phiếu quỹ trong các giai đoạn quan trọng như đang chào bán chứng khoán ra công chúng, đang có nghĩa vụ công bố thông tin chưa hoàn tất hoặc khi cổ phiếu đang trong thời gian bị hạn chế giao dịch theo quy định. Quyết định mua lại cổ phiếu quỹ phải được cơ quan có thẩm quyền thông qua, tùy theo quy mô giao dịch và tỷ lệ cổ phiếu dự kiến mua lại. Những quy định này nhằm đảm bảo rằng việc mua cổ phiếu quỹ không bị lạm dụng như một công cụ thao túng giá hay che giấu các vấn đề nội tại của doanh nghiệp.
Theo quy định pháp luật hiện hành, cổ phiếu quỹ sau khi được mua lại không được phép tiếp tục lưu hành và bắt buộc phải thực hiện hủy theo trình tự đã được quy định. Việc hủy cổ phiếu quỹ đồng nghĩa với việc số cổ phiếu này bị loại bỏ vĩnh viễn khỏi cơ cấu nguồn vốn, kéo theo sự điều chỉnh giảm vốn điều lệ tương ứng.
Tác động của cổ phiếu quỹ tới quản trị vốn
Xét trên bình diện quản trị vốn, việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ mang ý nghĩa tái phân bổ lợi ích cho các cổ đông hiện hữu thông qua việc thu hẹp quy mô vốn chủ sở hữu. Khi cổ phiếu quỹ được mua lại và hủy theo quy định, số lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường giảm xuống, kéo theo sự gia tăng tỷ lệ sở hữu của các cổ đông còn lại mà không phát sinh thêm yêu cầu góp vốn. Đây cũng là một động thái nhằm cô đặc cơ cấu cổ đông hơn.
Tuy nhiên,việc mua lại cổ phiếu quỹ cũng có đặt ra những thách thức rõ ràng. Nếu doanh nghiệp sử dụng nguồn tiền không phù hợp, hoặc thậm chí vay nợ để mua lại cổ phiếu, rủi ro tài chính trong dài hạn có thể gia tăng đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc cải thiện các chỉ tiêu tài chính trên mỗi cổ phần chỉ mang tính hình thức. Do vậy, cổ phiếu quỹ cần được đặt trong tổng thể chiến lược tài chính và quản trị doanh nghiệp, thay vì được nhìn nhận như một tín hiệu tích cực tuyệt đối.
margin: 15px auto;" />Quy định công bố thông tin khi thực hiện mua cổ phiếu quỹ
Hoạt động mua lại và hủy cổ phiếu quỹ gắn liền với nghĩa vụ công bố thông tin minh bạch và kịp thời. Doanh nghiệp phải công bố rõ mục đích mua cổ phiếu quỹ, nguồn vốn sử dụng, khối lượng dự kiến và thời gian thực hiện. Trong suốt quá trình giao dịch, các báo cáo định kỳ về kết quả mua lại cũng phải được công bố để thị trường có đầy đủ thông tin theo dõi và đánh giá.
Sau khi hoàn tất việc mua và hủy cổ phiếu quỹ, doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật các thay đổi liên quan đến vốn điều lệ, số lượng cổ phiếu lưu hành và các chỉ tiêu tài chính cơ bản. Việc tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ công bố thông tin không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, hạn chế những phản ứng sai lệch trên thị trường.