Chuẩn bị sẵn sàng cho việc tuân thủ Chỉ thị CSDDD

Các yêu cầu chính của Chỉ thị CSDDD bao gồm: Nhận diện, phòng ngừa và chấm dứt các tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường, đồng thời cung cấp biện pháp khắc phục khi phù hợp; tích hợp việc thẩm định vào chính sách và hệ thống quản trị doanh nghiệp; bao phủ toàn bộ các hoạt động trong chuỗi giá trị (không chỉ giới hạn ở nhà cung cấp trực tiếp); cơ chế thực thi, các quốc gia thành viên EU sẽ chỉ định cơ quan giám sát để triển khai thực thi Chỉ thị CSDDD ở cấp quốc gia; doanh nghiệp có thể đối mặt với chế tài hành chính và trách nhiệm dân sự nếu thực hiện thẩm định không đầy đủ.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, PwC nhận định, chỉ thị này có những tác động sâu rộng. Ngay cả khi không thuộc phạm vi áp dụng trực tiếp, các công ty con hoặc nhà cung cấp của doanh nghiệp EU sẽ ngày càng được kỳ vọng trong việc chứng minh tuân thủ các tiêu chuẩn thẩm định. Điều này đồng nghĩa với việc minh bạch trong sử dụng và quản lý người lao động, quản lý tác động môi trường và hệ thống quản trị – và cuối cùng là chuyển đổi để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao về thực hành phát triển bền vững từ các khách hàng EU, công ty mẹ và các nhà đầu tư.

Các doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng của Chỉ thị sẽ cần triển khai các bước thẩm định cốt lõi sau (phù hợp với khung OECD/UNGPs), sau: Tích hợp việc thẩm định vào các chính sách và hệ thống quản lý rủi ro của doanh nghiệp; nhận diện và đánh giá các tác động bất lợi thực tế và tiềm tàng về nhân quyền và môi trường trong hoạt động vận hành của chính doanh nghiệp, các công ty con và đối tác kinh doanh, từ đó ưu tiên xử lý các tác động một cách phù hợp; phòng ngừa hoặc giảm thiểu các tác động bất lợi tiềm tầng; chấm dứt hoặc hạn chế các tác động bất lợi thực tế, đồng thời cung cấp biện pháp khắc phục khi phù hợp; thiết lập cơ chế và quy trình khiếu nại áp dụng cho tất cả các hoạt động của doanh nghiệp, các công ty con và đối tác kinh doanh; giám sát việc triển khai, đánh giá mức độ triển khai đầy đủ và hiệu quả của các chính sách thẩm định và các biện pháp khắc phục; công bố minh bạch các hoạt động triển khai, tiến trình và kết quả thực hiện.

Các bước này phản ánh tiêu chuẩn “các biện pháp phù hợp” theo Chỉ thị CSDDD, nhấn mạnh vào quy trình hơn là kết quả hoàn hảo. Nói cách khác, Chỉ thị CSDDD yêu cầu cách tiếp cận tuân thủ có chủ đích, thay vì chỉ thực hiện theo danh sách các yêu cầu cụ thể.

Quy trình yêu cầu thông tin và nhu cầu của doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng sẽ được định hướng theo cách tiếp cận dựa trên rủi ro, với các loại thông tin liên quan đến các tác động bất lợi là cơ sở chính. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam là công ty con hoặc là nhà cung cấp của doanh nghiệp tại thị trường EU, PwC lưu ý một số điểm sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp EU sẽ yêu cầu dữ liệu thẩm định – ví dụ: kết quả lập bản đồ rủi ro, kế hoạch giảm thiểu, phiếu trả lời bảng câu hỏi đối với nhà cung cấp, dữ liệu liên quan đến truy xuất nguồn gốc;

Thứ hai, doanh nghiệp Việt có thể phải điều chỉnh các chính sách và thực hành về quyền của người lao động, các tiêu chuẩn môi trường và quản trị để phù hợp với các yêu cầu thẩm định của đối tác EU;

Thứ ba, doanh nghiệp Việt có thể đối mặt với các nghĩa vụ hợp đồng hoặc yêu cầu cập nhật bộ Quy tắc ứng xử của nhà cung cấp liên quan đến cam kết kinh doanh có trách nhiệm, xử lý dữ liệu, lộ trình thực hiện hành động khắc phục, tăng cường tính minh bạch;

Thứ tư, việc nằm trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp EU đồng nghĩa với hoạt động của doanh nghiệp Việt có thể trở thành một trọng tâm trong đánh giá rủi ro của doanh nghiệp EU – đặc biệt nếu doanh nghiệp Việt hoạt động trong các ngành hoặc khu vực có rủi ro cao.

“Sự kết nối của các doanh nghiệp Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ bởi các luật định mới. Số hóa, nguồn gốc minh bạch và khả năng truy xuất sẽ là chìa khóa để các doanh nghiệp chứng minh giá trị, hiệu suất sản phẩm và tính tuân thủ của mình. Đồng thời, đây cũng là những yếu tố sẽ được tích hợp toàn diện vào cách thức mua hàng, vận hành và bán hàng của các doanh nghiệp”, Jeremy Prepscius, Giám đốc điều hành, Dịch vụ Tư vấn Phát triển Bền vững toàn cầu, Chuỗi cung ứng bền vững, PwC Hồng Kông chia sẻ.

Cũng theo PwC, chỉ thị CSDDD là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy thực hành Phát triển bền vững trong xuyên suốt chuỗi giá trị và thực hành kinh doanh có trách nhiệm đang chuyển dần từ những cam kết tự nguyện sang các nghĩa vụ bắt buộc đối với doanh nghiệp trong và ngoài EU. Đối với các công ty con hoặc nhà cung cấp tại Việt Nam thuộc chuỗi giá trị của các doanh nghiệp EU, sự thay đổi này đồng nghĩa với kỳ vọng cao hơn, sự giám sát chặt chẽ hơn và yêu cầu hợp tác sâu rộng hơn.

"Việc chuẩn bị sớm không chỉ để tuân thủ các yêu cầu Chỉ thị, mà còn giúp doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU, củng cố mối quan hệ với khách hàng và tích hợp tính bền vững vào hoạt động kinh doanh cốt lõi", PwC Việt Nam nhấn mạnh.