Chi phí đầu vào biến động mạnh, nhiều ngành kinh tế đứng trước cơ hội và thách thức đan xen

10/03/2026 - 16:424 phút đọc

(Banker.vn) Chứng khoán SSI nhận định các biến động gần đây của thị trường hàng hóa đang tạo ra tác động không đồng đều, một số ngành có thể hưởng lợi trong khi nhiều lĩnh vực khác đối mặt áp lực chi phí.

Áp lực lạm phát đối với nền kinh tế Việt Nam

Diễn biến căng thẳng địa chính trị tại một số khu vực sản xuất năng lượng lớn trên thế giới đã đẩy giá dầu tăng nhanh trong thời gian gần đây. Theo phân tích trong báo cáo chiến lược tháng 3 của Chứng khoán SSI, biến động này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu mà còn có khả năng lan tỏa sang nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu, trong đó có Việt Nam.

Tại Việt Nam, giá xăng dầu bán lẻ trong nước đã có những đợt điều chỉnh tăng liên tiếp để phản ánh biến động của giá dầu thế giới. Điều này khiến chi phí vận hành của nhiều doanh nghiệp tăng lên, đặc biệt là các ngành có mức tiêu thụ nhiên liệu lớn như vận tải, logistics và hàng không.

Trong cơ cấu rổ tính chỉ số giá tiêu dùng, nhóm giao thông có mức độ nhạy cảm cao với biến động giá nhiên liệu. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí vận tải hàng hóa và hành khách có xu hướng điều chỉnh theo, kéo theo sự gia tăng của chi phí logistics trong chuỗi cung ứng. Tác động này có thể lan sang giá hàng hóa tiêu dùng, từ thực phẩm đến hàng hóa công nghiệp, khiến áp lực lạm phát trong ngắn hạn gia tăng.

margin: 15px auto;" />

Các chuyên gia cho rằng tác động của giá dầu thường diễn ra theo hai vòng. Vòng đầu tiên là tác động trực tiếp lên giá nhiên liệu và chi phí vận tải. Vòng thứ hai là tác động gián tiếp khi doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí đầu vào. Quá trình này có thể kéo dài trong nhiều tháng trước khi phản ánh đầy đủ vào chỉ số giá tiêu dùng.

Dù vậy, theo đánh giá SSI, lạm phát của Việt Nam trong năm nay vẫn có khả năng nằm trong vùng kiểm soát nếu giá năng lượng không duy trì ở mức quá cao trong thời gian dài. Mặt bằng giá cả hiện vẫn chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác như sức cầu tiêu dùng, chính sách điều hành giá và nguồn cung hàng hóa trong nước.

Bên cạnh đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì một số động lực tăng trưởng quan trọng trong những tháng đầu năm. Sản xuất công nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục phục hồi, trong khi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài duy trì xu hướng tích cực. Những yếu tố này giúp tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và góp phần giảm bớt tác động tiêu cực từ biến động giá năng lượng toàn cầu.

Tác động phân hóa tới các ngành kinh tế

Không phải tất cả các ngành đều chịu ảnh hưởng tiêu cực khi giá dầu tăng. Trên thực tế, biến động của giá năng lượng thường tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành trong nền kinh tế.

Đối với các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực dầu khí, giá dầu tăng thường mang lại lợi ích trực tiếp. Giá bán sản phẩm cao hơn giúp cải thiện doanh thu và biên lợi nhuận, đồng thời thúc đẩy hoạt động thăm dò và khai thác. Điều này cũng có thể kéo theo sự phục hồi của các dịch vụ liên quan như khoan dầu, vận chuyển và kỹ thuật dầu khí.

Một số ngành công nghiệp nguyên liệu khác cũng có thể hưởng lợi gián tiếp. Chẳng hạn, ngành phân bón có mối liên hệ nhất định với giá năng lượng và giá nguyên liệu đầu vào. Khi giá hàng hóa cơ bản trên thế giới tăng, doanh nghiệp trong các lĩnh vực này có thể ghi nhận mức lợi nhuận cải thiện nếu nhu cầu thị trường duy trì ổn định.

Ngược lại, nhiều ngành tiêu thụ nhiên liệu lớn lại đối mặt với áp lực chi phí đáng kể. Hàng không là một ví dụ điển hình khi nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí hoạt động. Khi giá dầu tăng, chi phí nhiên liệu của các hãng bay có thể tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận nếu giá vé không thể điều chỉnh tương ứng.

Ngành nhựa và một số ngành sản xuất sử dụng nguyên liệu hóa dầu cũng có thể chịu tác động tương tự. Giá nguyên liệu đầu vào tăng khiến chi phí sản xuất gia tăng, trong khi khả năng chuyển phần chi phí này sang người tiêu dùng phụ thuộc vào sức cầu của thị trường.

Ngoài ra, chi phí vận tải và logistics tăng có thể tạo áp lực lên nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế, từ thương mại đến sản xuất. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá thành hàng hóa trong chuỗi cung ứng cũng có xu hướng tăng theo, ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp cũng như sức mua của người tiêu dùng.