Cà phê Mường Ảng – hạt ngọc xuân trong chuỗi du lịch Điện Biên

Mùa xuân của niềm tin

Những ngày đầu xuân, khi tiết trời vùng cao còn vương chút se lạnh, chúng tôi trở lại Mường Ảng - miền đất được ví như “thủ phủ cà phê” của tỉnh Điện Biên. Trên những triền đồi nối tiếp nhau, hoa cà phê li ti trắng muốt bung nở, hương thơm dịu dàng lan theo gió núi, báo hiệu một mùa mới đầy hy vọng.

margin: 15px auto;" />

Niềm vui của người dân xã Mường Ảng năm vừa qua như được nhân đôi. Cà phê vừa được mùa, được giá, lại chính thức được Sở Nông Nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên cấp sử dụng chứng nhận chỉ dẫn địa lý – một “tấm hộ chiếu” khẳng định thương hiệu nông sản vùng cao trên thị trường. Trong sắc xuân rộn ràng, câu chuyện về cây cà phê không chỉ là chuyện kinh tế, mà còn là hành trình khẳng định vị thế của một sản phẩm nông nghiệp chủ lực gắn với chiến lược phát triển bền vững.

Gắn bó với vùng đất Điện Biên hơn 30 năm, cây cà phê từng bước bén rễ, vươn tán, trở thành sinh kế quan trọng của hàng nghìn hộ dân. Toàn tỉnh hiện có khoảng 5.000 ha cà phê, tập trung chủ yếu tại Mường Ảng, Búng Lao, Quài Tở… Riêng xã Mường Ảng có hơn 1.800 ha cho thu hoạch, được xem là vùng lõi của cà phê Arabica.

Ở độ cao lý tưởng, khí hậu mát mẻ quanh năm, đất bazan màu mỡ, cây Arabica sinh trưởng khỏe, cho hạt chắc, vị thanh. Cà phê Mường Ảng có hương thơm dịu, vị ngọt hậu, chút bùi đặc trưng, thứ hương vị khiến người thưởng thức nhớ mãi. Từ đầu bản đến cuối thung lũng, những đồi cà phê xanh mướt trải dài, tạo nên một bức tranh vừa trù phú vừa thi vị.

Trong câu chuyện với chúng tôi, Bí thư Đảng ủy xã Mường Ảng Tô Trọng Thiện khẳng định: “Cà phê không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn mở ra hướng làm giàu chính đáng. Quan trọng hơn, việc được cấp sử dụng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm “Cà phê Mường Ảng – Điện Biên” là bước ngoặt lớn, tạo nền tảng pháp lý bảo hộ thương hiệu, nâng cao giá trị gia tăng, gia nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong và ngoài nước”.

Doanh nghiệp đồng hành, nâng tầm giá trị

Một trong những yếu tố giúp cà phê Mường Ảng giữ giá ổn định chính là sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong khâu thu mua, chế biến. Thay vì bán thô, nhiều cơ sở đã đầu tư dây chuyền hiện đại, khép kín từ sản xuất đến đóng gói, từng bước hình thành chuỗi giá trị.

Tại Mường Ảng, Công ty TNHH Hải An là một trong những đơn vị tiên phong. Với nguồn nguyên liệu Arabica bản địa, doanh nghiệp phát triển đa dạng sản phẩm: Cà phê hạt nguyên chất, cà phê pha phin, cà phê túi lọc, cà phê muối… Mỗi sản phẩm là sự kết tinh của quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, hướng tới sản xuất hữu cơ, bảo đảm an toàn và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Song hành cùng đó, cơ sở chế biến cà phê Hà Chung liên kết với hàng chục hộ dân, mỗi hộ bình quân 20 ha, cho sản lượng 7–8 tấn cà phê trấu mỗi năm. Mô hình liên kết này không chỉ bao tiêu sản phẩm mà còn giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật canh tác tiên tiến, nâng cao năng suất và chất lượng.

Đáng chú ý, nhiều sản phẩm cà phê Mường Ảng đã đạt chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao và đang phấn đấu nâng hạng 5 sao. Việc duy trì ổn định chất lượng OCOP cho thấy sự chuyên nghiệp hóa trong sản xuất nông nghiệp, từng bước đưa nông sản vùng cao hội nhập thị trường.

Cà phê Arabica Mường Ảng từng tham gia Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột và được đánh giá cao về chất lượng. Sản phẩm cũng vinh dự được trưng bày, phục vụ tại Kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XV, để lại ấn tượng tốt với nhiều đại biểu. Những dấu mốc ấy là minh chứng rõ nét cho hành trình xây dựng thương hiệu bài bản, có chiều sâu.

Khi cà phê trở thành sản phẩm du lịch

Không dừng lại ở giá trị nông nghiệp, Mường Ảng đang từng bước khai thác lợi thế cảnh quan đồi núi và vùng nguyên liệu để phát triển du lịch trải nghiệm. Vào mùa hoa nở, những đồi cà phê trắng xóa như mây vờn trên sườn núi, thu hút đông đảo du khách và giới trẻ đến check-in.

Tại dốc Tằng Quái, quán cà phê Hải An được xây dựng với tầm nhìn bao quát thung lũng, nơi du khách có thể nhâm nhi ly cà phê nóng, phóng tầm mắt ra những triền đồi xanh ngút ngàn chiêm ngưỡng và săn mây. Từ điểm cao ấy, Mường Ảng hiện lên vừa hùng vĩ vừa thơ mộng – một không gian trải nghiệm khác biệt giữa đại ngàn Tây Bắc.

Nắm bắt xu hướng du lịch gắn với nông nghiệp, chính quyền địa phương đã định hướng xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, kết hợp phát triển tour tham quan, hái cà phê, tìm hiểu quy trình chế biến và thưởng thức sản phẩm tại chỗ. Cà phê không còn đơn thuần là thức uống, mà trở thành câu chuyện văn hóa, câu chuyện của đất và người.

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển của Mường Ảng là quy hoạch Khu văn hóa tâm linh tại khu vực núi đá đèo Tằng Quái, quy mô 14,46 ha. Dự án bao gồm cổng Tam quan, gác chuông, 8 tháp, tượng Phật niết bàn, khu thiền thất, nhà trưng bày văn hóa dân tộc và khu giới thiệu sản phẩm địa phương.

Theo định hướng của tỉnh, du lịch Điện Biên phát triển dựa trên ba trụ cột: Du lịch lịch sử – tâm linh; du lịch bản sắc văn hóa, khám phá thiên nhiên và phát triển bền vững gắn với bảo tồn, bảo vệ môi trường. Khu tâm linh Tằng Quái đang gấp rút hoàn thành trong năm 2026 sẽ kết nối trực tiếp với vùng cà phê, hình thành quần thể du lịch tổng hợp: Tham quan – chiêm bái – trải nghiệm – mua sắm.

Sự kết hợp này mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương. Du khách đến chiêm bái có thể ghé thăm đồi cà phê, thưởng thức sản phẩm OCOP; ngược lại, người yêu thiên nhiên có thể kết hợp hành trình trải nghiệm với hoạt động tâm linh. Tính liên kết tạo nên giá trị gia tăng, giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu du lịch.

Trên những sườn đồi đang vào mùa hoa nở, người nông dân Mường Ảng nói về cà phê bằng niềm tự hào. Từ cây trồng xóa đói giảm nghèo, cà phê nay trở thành biểu tượng của sự đổi thay. Việc được cấp sử dụng chỉ dẫn địa lý không chỉ là sự ghi nhận chất lượng, mà còn khẳng định vị thế của nông sản Điện Biên trên bản đồ cà phê Việt Nam.