Bảo đảm hệ thống pháp luật vận hành thông suốt, ổn định, an toàn cho môi trường đầu tư – kinh doanh và hệ thống tài chính, tín dụng

23/02/2026 - 09:479 phút đọc

(Banker.vn) Chia sẻ trong cuộc trò chuyện đầu năm mới với Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trong năm 2026, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục tập trung phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước, phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền; đồng thời nâng cao chất lượng, đánh giá tính khả thi trong tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm hệ thống pháp luật vận hành thông suốt, ổn định, an toàn cho môi trường đầu tư – kinh doanh và hệ thống tài chính, tín dụng.

CHIA SẺ TRONG CUỘC TRÒ CHUYỆN ĐẦU NĂM MỚI VỚI TẠP CHÍ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ, THỨ TRƯỞNG BỘ TƯ PHÁP NGUYỄN THANH TÚ CHO BIẾT, TRONG NĂM 2026, BỘ TƯ PHÁP SẼ TIẾP TỤC TẬP TRUNG PHỐI HỢP VỚI CÁC BỘ, NGÀNH, ĐỊA PHƯƠNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC, PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN GIỮA CÁC CẤP CHÍNH QUYỀN; ĐỒNG THỜI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI TRONG TỔ CHỨC THI HÀNH PHÁP LUẬT, BẢO ĐẢM HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VẬN HÀNH THÔNG SUỐT, ỔN ĐỊNH, AN TOÀN CHO MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ – KINH DOANH VÀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH, TÍN DỤNG.

Phóng viên: Trong năm 2025, ngành Tư pháp đã thực hiện khối lượng công việc lớn và nhiều nhiệm vụ “chưa từng có tiền lệ”. Xin Thứ trưởng cho biết, đâu là những điểm mới nổi bật trong tư duy xây dựng và hoàn thiện pháp luật để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng “hai con số”?

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú: Trên cơ sở Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới cũng như các kết quả “chưa có tiền lệ” liên quan trong năm 2025, có thể khẳng định đã có sự thay đổi về tư duy xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Trong đó, điểm nổi bật là công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; xuất phát từ lợi ích toàn cục của đất nước; đưa pháp luật (và thể chế nói chung) trở thành lợi thế cạnh tranh; chuyển từ tư duy “không quản được thì cấm” sang tư duy kiến tạo, “dẫn dắt”, phát triển; đồng thời phát huy dân chủ, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân; bảo đảm sự cân đối, hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được.

Kết quả đạt được trong năm 2025 đã thể hiện việc đổi mới tư duy như vậy, trong đó có thể kể đến:

Thứ nhất, Nghị quyết số 66-NQ/TW đánh dấu bước đột phá chiến lược trong đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, thực sự là “lời hiệu triệu” cho một cuộc cải cách thể chế sâu sắc, góp phần hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Kết quả thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW đã tạo được chuyển biến rõ nét với nhiều nội dung đột phá trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Thứ hai, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 (với nhiều điểm đột phá, thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy lập pháp, qua đó đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng xây dựng pháp luật), Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, Nghị quyết 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật với những chính sách “chưa có tiền lệ”, tạo cơ chế đặc biệt về tài chính, nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ nhằm tạo sự đột phá trong toàn bộ quy trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, xử lý kịp thời các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn do bất cập của pháp luật. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành, địa phương đã tham mưu ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền nhiều văn bản để tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các nút thắt, điểm nghẽn về pháp luật, từng bước đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Trong năm 2025, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 99 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật (trong tổng số khoảng 180 Luật, Nghị quyết đã được thông qua trong nhiệm kỳ 2021-2025); Chính phủ đã ban hành gần 400 Nghị định, Nghị quyết quy phạm pháp luật.

Thứ ba, nhằm xử lý các điểm nghẽn, mâu thuẫn, vướng mắc trong các quy định pháp luật, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tích cực triển khai việc rà soát và kịp thời đề xuất Quốc hội, Chính phủ các giải pháp hoàn thiện pháp luật để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật. Có thể khẳng định, những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật cần phải xử lý trong năm 2025 đã cơ bản được giải quyết (98,3%), đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; qua đó, thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia…

Phóng viên: Trong quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Tư pháp đã và sẽ có những giải pháp gì để bảo đảm tính thông suốt, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh phát sinh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, trong đó có các tổ chức tín dụng?

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú: Để phục vụ cho cuộc "sắp xếp lại giang sơn", Bộ Tư pháp đã tập trung triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm tính thông suốt, đồng bộ của hệ thống pháp luật, hạn chế rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, với những nội dung nổi bật sau đây:

Thứ nhất, phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành, địa phương tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đồng bộ, thống nhất cho vận hành chính quyền địa phương 02 cấp; từ tiền đề là Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương (năm 2025), phối hợp để tham mưu cho Chính phủ ban hành “chùm” 30 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, tránh “khoảng trống pháp lý” hoặc chồng chéo trong thực thi, qua đó tạo sự ổn định và dự đoán được cho hoạt động của doanh nghiệp và thị trường.

Thứ hai, chú trọng đánh giá tính khả thi của quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Cụ thể, trong công tác thẩm định, Bộ Tư pháp đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đánh giá đầy đủ điều kiện bảo đảm thực hiện phân cấp, phân quyền, bao gồm năng lực tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính, hệ thống thông tin và cơ chế kiểm tra, giám sát. Các quy định phân cấp không chỉ dừng ở việc “chuyển thẩm quyền” mà gắn với trách nhiệm giải trình, cơ chế phối hợp liên thông và kiểm soát quyền lực, nhằm hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình thực thi, nhất là đối với các quyết định liên quan đến tín dụng, đầu tư, xử lý tài sản và nghĩa vụ tài chính.

Thứ ba, kịp thời nắm bắt và xử lý các “điểm nghẽn”, mâu thuẫn và bất cập phát sinh từ quy định pháp luật trong bối cảnh tinh gọn bộ máy. Bộ Tư pháp đã phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành, địa phương đánh giá tính khả thi của chùm Nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền để trình các cấp có thẩm quyền. Các vướng mắc pháp lý phát sinh, trong đó có các vấn đề liên quan đến tài chính, ngân sách, tín dụng, xử lý tài sản, đầu tư... đã được kịp thời nhận diện và xử lý theo hướng linh hoạt, bám sát thực tiễn, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đưa pháp luật vào cuộc sống, gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia. Việc xây dựng, vận hành Cổng Pháp luật quốc gia, Hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật gắn với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo kênh tương tác hai chiều hiệu quả giữa Nhà nước và người dân, doanh nghiệp; đồng thời giúp kịp thời phát hiện, xử lý các rủi ro pháp lý phát sinh trong thực tiễn. Ngoài ra, công tác rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các quy định không còn phù hợp, tăng cường hệ thống hóa, pháp điển hóa văn bản quy phạm pháp luật đã góp phần nâng cao tính minh bạch, dễ tiếp cận của hệ thống pháp luật, giảm chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng.

Trong năm 2026, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục tập trung phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước, phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền; đồng thời nâng cao chất lượng, đánh giá tính khả thi trong tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm hệ thống pháp luật vận hành thông suốt, ổn định, an toàn cho môi trường đầu tư – kinh doanh và hệ thống tài chính, tín dụng.

Phóng viên: Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới, ngành Tư pháp đề ra nhiệm vụ giải pháp trọng tâm gì để tiếp tục phát huy vai trò tham mưu xây dựng và hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân và vì dân, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú: Việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng như tiến trình phát triển của đất nước đặt ra cho các cơ quan trong hệ thống chính trị nhiều nhiệm vụ, mới, trong đó có việc nâng cao hơn nữa chất lượng công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Để thực hiện được yêu cầu này, như tinh thần mà đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo tại Diễn văn bế mạc Đại hội XIV của Đảng, chúng ta phải kiên định những vấn đề có tính nguyên tắc, bám sát thực tiễn, không ngừng đổi mới, hoàn thiện pháp luật cũng như và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật để góp phần phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Trên cơ sở đó, ngành Tư pháp xác định một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó:

Thứ nhất, tập trung thể chế hóa những quan điểm, chủ trương lớn trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; tiếp tục làm tốt vai trò Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; tích cực phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; chủ động thực hiện và đôn đốc các bộ, ngành bảo đảm tiến độ, chất lượng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trình Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội theo Chương trình lập pháp năm 2026 và Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Thứ hai, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; triển khai có hiệu quả Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” sau khi được Bộ Chính trị thông qua, đồng thời, nghiên cứu, xây dựng trình Bộ Chính trị Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Thứ ba, nghiên cứu, xây dựng Bộ tiêu chí, công cụ đánh giá sự cần thiết của thủ tục hành chính để đơn giản hoá, cắt giảm thủ tục hành chính thực chất, hiệu quả, hướng đến không chỉ cắt giảm về số lượng mà cả nâng cao chất lượng thực thi thủ tục hành chính dựa trên cơ sở liên thông dữ liệu, cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân

Thứ tư, tiếp tục tham mưu tổ chức thực hiện nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là gắn trách nhiệm người đứng đầu bộ, ngành; nâng cao hơn nữa chất lượng xây dựng, hoàn thiện pháp luật; đẩy mạnh truyền thông chính sách, nhất là các chính sách có tác động lớn đến xã hội, người dân, doanh nghiệp; tăng cường công tác giải thích pháp luật, hướng dẫn áp dụng pháp luật; thực hiện thường xuyên, hiệu quả, công tác kiểm tra, xử lý, rà soát, hợp nhất, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật, đánh giá hiệu quả của pháp luật sau ban hành.

Thứ năm, tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật; hoàn thành việc xây dựng các đề án liên quan đến xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo...

Năm 2026, Bộ, Ngành Tư pháp quyết tâm tiếp tục phát huy vai trò “nòng cốt” trong tham mưu hoàn thiện thể chế, pháp luật, đưa thể chế, pháp luật từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, mở đường cho kiến tạo phát triển.