Áp lực tỷ giá và lãi suất dưới tác động của rủi ro địa chính trị và nhu cầu vốn

22/03/2026 - 08:394 phút đọc

Tỷ giá chịu sức ép từ đà tăng của USD

Theo MBS Research, đồng USD tăng mạnh sau xung đột địa chính trị, làm thị trường giảm kỳ vọng về việc FED giảm lãi suất. Khởi đầu tháng 2 ở mức 97 điểm, chỉ số DXY chốt tháng tăng 0,6% lên 97,6 điểm. Đến giữa tháng 3, DXY chạm đỉnh 10 tháng tại 100,36 điểm (tăng 2,8% so với cuối tháng 2).

VCBS Research đánh giá đà tăng này được hỗ trợ bởi dòng vốn toàn cầu tái phân bổ sang các tài sản trú ẩn an toàn như vàng, USD, trái phiếu Kho bạc Mỹ khi bất định địa chính trị gia tăng, cùng với lợi thế Mỹ là nước xuất khẩu ròng năng lượng. Thêm vào đó, chỉ số CPI tháng 2 của Mỹ tăng 2,4% (cao hơn mục tiêu 2%) khiến giới chức FED ủng hộ việc duy trì hoặc tăng lãi suất. Dữ liệu từ CME Watchtool đầu tháng 3 cho thấy thị trường kỳ vọng FED giữ nguyên lãi suất 3,5% - 3,75% trong kỳ họp tháng 3.

Diễn biến này đã tác động lên tỷ giá trong nước. Theo MBS Research, cuối tháng 2, tỷ giá liên ngân hàng tăng 0,4% lên 26.058 VND/USD; tỷ giá trung tâm giảm nhẹ về 25.044 VND/USD; thị trường tự do lên 26.700 VND/USD.

Trong khi đó, báo cáo của VCBS Research chỉ ra rằng, tỷ giá tại các ngân hàng thương mại tăng 120 điểm sau Tết Nguyên đán. Bước sang nửa đầu tháng 3, áp lực rõ nét hơn khi tỷ giá liên ngân hàng tăng 0,9% lên 26.287 VND/USD, tỷ giá tự do tăng 2,5% lên 27.365 VND/USD.

Cả 2 tổ chức này đều nhận định áp lực tỷ giá sẽ tiếp diễn. VCBS Research lý giải, nguyên nhân đến từ nhu cầu USD của doanh nghiệp nhập khẩu nguyên vật liệu và doanh nghiệp nhập khẩu dầu phải chịu chi phí cao do Eo biển Hormuz bị phong tỏa bởi chiến tranh Iran và liên minh Mỹ - Israel. Tâm lý tích trữ đầu cơ USD cũng có thể diễn ra.

MBS Research thì chỉ rõ, rủi ro tỷ giá trong năm 2026 đến từ 3 yếu tố: (1) Nhập siêu 3 tháng liên tiếp (lũy kế 2 tháng đầu năm nhập siêu gần 3 tỷ USD) và nhu cầu nhập khẩu từ Mỹ tăng; (2) Giá vàng quốc tế dự báo lên 6.000 - 6.300 USD/ounce do căng thẳng Trung Đông kéo theo nhu cầu nhập khẩu vàng; (3) DXY đảo chiều và FED trì hoãn giảm lãi suất.

Từ đó, MBS Research dự báo tỷ giá USD/VND dao động quanh mốc 26.200 – 26.400 trong quý I và quý II, và có thể tăng 2,5% - 3% trong cả năm 2026.

Lãi suất liên ngân hàng và huy động neo cao nhằm đảm bảo thanh khoản

Cùng với tỷ giá, mặt bằng lãi suất cũng chịu sức ép lớn. Dựa trên báo cáo của VCBS Research, trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất duy trì ở mặt bằng cao (khoảng 6 - 7,5%), có thời điểm biến động tăng đột biến lên mức 12%. Áp lực thanh khoản và cân đối vốn đã căng thẳng từ nửa cuối năm 2025 khiến đệm thanh khoản tại một số ngân hàng, đặc biệt là nhóm cổ phần tư nhân vừa và nhỏ, bị thu hẹp đáng kể. Dư địa hấp thụ các cú sốc thanh khoản trong ngắn hạn trở nên hạn chế, buộc các ngân hàng phải gia tăng phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng với chi phí cao.

Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai các biện pháp hỗ trợ như bơm ròng thanh khoản quy mô lớn kỳ hạn dài qua kênh thị trường mở (OMO) và linh hoạt sử dụng kênh hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 21 ngày. Tuy nhiên, VCBS Research cho rằng, do độ trễ trong quá trình tái phân bổ và bơm ngược dòng tiền, lãi suất liên ngân hàng có thể tiếp tục duy trì mặt bằng cao trong tháng 3 trước khi hạ nhiệt.

Trên thị trường huy động, mặt bằng lãi suất tiếp tục tăng. Tốc độ huy động tiền gửi đang chậm hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. So với cuối tháng 1, đà tăng của tháng 2 chững lại với mức điều chỉnh phổ biến dao động 20 - 80 điểm cơ bản, tập trung tại các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân quy mô nhỏ, kỳ hạn 6 - 12 tháng. Đáng chú ý, Techcombank ghi nhận xu hướng ngược lại khi giảm khoảng 45 điểm cơ bản ở hầu hết các kỳ hạn.

VCBS Research duy trì quan điểm Interest Rate" data-glossary-def="Mức lãi mà ngân hàng trả cho người gửi tiền, phụ thuộc vào kỳ hạn và số tiền gửi.">lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng do áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao và giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh trong năm 2026. Áp lực chủ yếu xuất hiện ở nhóm ngân hàng tư nhân quy mô vừa và nhỏ phụ thuộc lớn vào tiền gửi khách hàng.

VCBS Research cũng lưu ý, căng thẳng địa chính trị leo thang có thể gây áp lực lên các yếu tố ổn định, làm hạn chế dư địa điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Trong kịch bản tiêu cực, để đảm bảo tỷ giá và kiểm soát lạm phát, lãi suất huy động có thể diễn ra đồng loạt tại tất cả các ngân hàng thương mại cả về tốc độ và quy mô điều chỉnh.