AI bùng nổ khiến nhu cầu thiết bị điện, làm mát tăng vọt

AI bùng nổ đẩy mạnh nhu cầu thiết bị điện và máy biến áp

Khi chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tăng mạnh, các nhà cung cấp Trung Quốc, từ thiết bị điện cho tới hệ thống làm mát, đang chứng kiến sự bùng nổ về xuất khẩu, bất chấp những căng thẳng địa chính trị.

Không giống các trung tâm dữ liệu truyền thống, trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ do vận hành các máy chủ và hệ thống làm mát có mức tiêu hao năng lượng cao. Điều này thường đòi hỏi phải nâng cấp lưới điện. Kể từ năm 2022, đầu tư vào lưới điện đã tăng tốc trên khắp Mỹ, châu Âu và Trung Đông, nhưng nguồn cung thiết bị điện trên toàn cầu vẫn trong tình trạng eo hẹp.

margin: 15px auto;" />

Máy biến áp đóng vai trò then chốt trong quá trình nâng cấp lưới điện. Tuy nhiên, khoảng 80% nguồn cung máy biến áp điện lực của Mỹ và 50% nguồn cung máy biến áp phân phối được nhập khẩu và nước này sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung lần lượt là 30% và 10% trong năm nay, theo một báo cáo công bố hồi tháng 8 của công ty tư vấn Wood Mackenzie.

Sieyuan Electric, một nhà sản xuất thiết bị lưới điện niêm yết tại Thâm Quyến, đã thành lập công ty con tại Mỹ vào năm ngoái để tận dụng tình trạng thiếu hụt máy biến áp tại thị trường này, bất chấp căng thẳng và sự bất định do căng thẳng thương mại. Kể từ đầu năm, giá cổ phiếu của công ty tăng hơn gấp đôi và doanh nghiệp này đã công bố kế hoạch niêm yết thứ cấp tại Hồng Kông (Trung Quốc).

Ngành sản xuất máy biến áp có cường độ lao động cao và đòi hỏi các máy quấn chuyên dụng, vốn cần nhiều năm để tìm nguồn cung. Việc xây dựng một nhà máy mới và đào tạo công nhân có kỹ năng vận hành cũng mất nhiều năm, khiến việc mở rộng công suất nhanh chóng trở nên khó khăn.

Trong 11 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu máy biến áp của Trung Quốc đạt gần 58 tỷ nhân dân tệ (8,2 tỷ USD), tăng 36,3% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Hải quan Trung Quốc.

Giữa bối cảnh nhu cầu tăng vọt, tăng trưởng xuất khẩu của các nhà sản xuất thiết bị điện lớn tại Trung Quốc nhìn chung vượt xa mức mở rộng ở thị trường nội địa trong nửa đầu năm. Chẳng hạn, Tebian Electric Apparatus, nhà sản xuất máy biến áp lớn nhất thế giới về công suất, ghi nhận giá trị hợp đồng quốc tế tăng 65,91% so với cùng kỳ, cao hơn nhiều so với mức tăng 14,08% tại thị trường trong nước.

Theo các nhà phân tích, tốc độ là một trong những lợi thế lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực này. “Chỉ mất chưa đầy một năm từ lúc đặt hàng đến khi nhận được sản phẩm từ các nhà cung cấp Trung Quốc, trong khi phải mất từ hai đến ba năm đối với các nhà cung cấp ở Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hoặc Hàn Quốc,” bà Matty Zhao - đồng Trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu Trung Quốc tại Bank of America Securities, cho biết.

Trung Quốc giữ lợi thế trong lưu trữ năng lượng

Sau thiết bị điện và máy biến áp, Trung Quốc tiếp tục giữ vị thế mạnh ở các hạng mục hạ tầng phục vụ AI, đặc biệt là lưu trữ năng lượng. Theo ông Huang Chao, quản lý tiếp thị của Jiangsu Dishin Electrical, năng lực cạnh tranh của ngành máy biến áp Trung Quốc được củng cố nhờ thép silic đã được nội địa hóa hoàn toàn. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và tiến độ sản xuất.

Jiangsu Dishin hiện xuất khẩu một phần sản phẩm sang Mỹ và Trung Đông và nhìn thấy dư địa tăng trưởng từ tình trạng thiếu hụt máy biến áp toàn cầu. Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp đầu ngành. Các công ty nhỏ gặp nhiều trở ngại do khác biệt tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu xây dựng mạng lưới bán hàng tại các thị trường điện lực.

Chi tiêu cho AI trên toàn cầu đang tăng nhanh. UBS ước tính vốn đầu tư cho AI đạt 423 tỷ USD trong năm nay và 571 tỷ USD vào năm 2026. Nhiều dự báo cho rằng tổng chi tiêu có thể vượt 1.000 tỷ USD vào năm 2030. Riêng các hyperscaler của Mỹ được dự báo đầu tư 350 - 400 tỷ USD trong năm nay, kéo theo nhu cầu lớn về trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện.

Tại Trung Quốc, đầu tư cho AI có quy mô nhỏ hơn nhưng tăng đều. Chi tiêu vốn được dự báo đạt 600 – 700 tỷ Nhân dân tệ trong năm nay và 2.000 - 2.500 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2030. Khoảng một phần ba dành cho hạ tầng AI.

Hệ thống lưu trữ năng lượng là mảng Trung Quốc đang chiếm ưu thế. JP Morgan nhận định trung tâm dữ liệu AI sẽ thúc đẩy nhu cầu ESS, dù hiện mới chiếm khoảng 2% tổng lượng xuất xưởng toàn cầu. JP Morgan dự báo lượng ESS xuất xưởng tăng khoảng 80% trong năm 2025 và 30% trong năm 2026. Nguồn cung có thể thắt chặt.

Giá có nguy cơ tăng. Dù LG của Hàn Quốc mở rộng công suất, thị trường vẫn phải nhập khẩu lớn từ Trung Quốc. Các doanh nghiệp Trung Quốc như CATL, EVE Energy và BYD tiếp tục giữ vai trò chi phối.

Sungrow cho biết đã nhận đơn hàng từ các công ty điện toán đám mây Mỹ cho hệ thống lưu trữ năng lượng phục vụ trung tâm dữ liệu kể từ tháng 10/2025. Xuất khẩu thiết bị làm mát của Trung Quốc cũng được dự báo tăng. Đông Nam Á là khu vực tăng trưởng chính, khi các trung tâm dữ liệu AI được xây dựng mạnh và doanh nghiệp Trung Quốc tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

AI đang đẩy nhu cầu hạ tầng điện lên mức cao mới. Máy biến áp, lưu trữ năng lượng và hệ thống làm mát đều thiếu nguồn cung. Trung Quốc hưởng lợi từ quy mô sản xuất lớn và thời gian giao hàng nhanh. Vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng hạ tầng AI toàn cầu đang trở nên rõ nét hơn và khó thay thế trong ngắn hạn.