3 trường hợp được hoàn tiền bảo hiểm y tế năm 2026 cần làm những thủ tục gì?

06/01/2026 - 14:304 phút đọc

(Banker.vn) Theo quy định, người tham gia bảo hiểm y tế trong một số trường hợp nhất định sẽ được hoàn tiền đã đóng nếu thực hiện đúng điều kiện và thủ tục theo hướng dẫn.

Theo quy định hiện hành, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) trong một số trường hợp cụ thể sẽ được hoàn trả lại số tiền đã đóng. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người thuộc diện được hoàn tiền nhưng chưa nắm rõ điều kiện cũng như thủ tục thực hiện, dẫn tới việc bỏ lỡ quyền lợi chính đáng của mình.

margin: 15px auto;" />

Căn cứ Điều 20 Văn bản hợp nhất số 2525/VBHN-BHXH ngày 15/8/2023 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, người tham gia BHYT được hoàn trả tiền đã đóng trong ba trường hợp cụ thể.

Trường hợp thứ nhất, người tham gia được cấp thẻ BHYT theo nhóm đối tượng mới có thứ tự ưu tiên cao hơn và phải giảm giá trị sử dụng của thẻ đã được cấp trước đó. Trường hợp này thường xảy ra khi người dân đang tham gia BHYT theo hộ gia đình, sau đó được tuyển dụng vào doanh nghiệp và được người sử dụng lao động đóng BHYT. Khi thẻ BHYT theo nhóm mới bắt đầu có hiệu lực, thẻ BHYT hộ gia đình sẽ bị giảm thời gian sử dụng và người tham gia được hoàn lại số tiền tương ứng với khoảng thời gian chưa sử dụng.

Trường hợp thứ hai, người tham gia BHYT được Nhà nước điều chỉnh tăng mức hỗ trợ đóng. Khi chính sách mới có hiệu lực, phần tiền BHYT người dân đã đóng cao hơn so với mức hỗ trợ mới từ ngân sách Nhà nước sẽ được cơ quan BHXH xem xét để hoàn trả theo quy định.

Trường hợp thứ ba, người tham gia BHYT qua đời trước thời điểm thẻ có giá trị sử dụng. Trong trường hợp này, nếu người mua thẻ nhưng mất trước khi thẻ bắt đầu có hiệu lực, thân nhân của người đã mất sẽ được hoàn trả toàn bộ số tiền đã đóng cho thẻ BHYT chưa sử dụng.

Liên quan đến nguyên tắc xác định số tiền hoàn trả, cơ quan BHXH căn cứ vào mức đóng BHYT và thời gian thẻ chưa được sử dụng.

Cụ thể, đối với trường hợp thứ nhất, thời gian chưa sử dụng được tính từ thời điểm thẻ BHYT theo nhóm đối tượng mới bắt đầu có hiệu lực.

Đối với trường hợp thứ hai, thời gian chưa sử dụng được xác định kể từ ngày quyết định điều chỉnh tăng mức hỗ trợ của ngân sách Nhà nước có hiệu lực.

Riêng với trường hợp thứ ba, thời gian chưa sử dụng được tính từ thời điểm thẻ BHYT bắt đầu có giá trị sử dụng.

Để bảo đảm việc tham gia BHYT đúng quy định, Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2014 cũng quy định rõ thứ tự xác định nhóm đối tượng tham gia. Theo đó, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng tham gia BHYT thì việc đóng BHYT được thực hiện theo nhóm có thứ tự ưu tiên cao nhất.

Thứ tự này lần lượt gồm: Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng; Nhóm do tổ chức BHXH đóng; Nhóm do ngân sách Nhà nước đóng; Nhóm được ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng và cuối cùng là nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình. Đây là căn cứ quan trọng để xác định quyền lợi và việc hoàn trả tiền BHYT khi có sự thay đổi về đối tượng tham gia.

Đối với thủ tục hoàn trả tiền BHYT, người tham gia hoặc thân nhân cần thực hiện theo trình tự cụ thể.

Bước 1: Người tham gia kê khai Tờ khai TK1-TS và nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH; trong trường hợp người tham gia đã qua đời, thân nhân là người thực hiện kê khai.

Bước 2: Cơ quan BHXH tiếp nhận, kiểm tra và xử lý hồ sơ theo quy định.

Bước 3: Kết quả giải quyết được thông báo và tiền hoàn trả được chuyển cho người tham gia hoặc thân nhân theo đúng quy định hiện hành.

Hiện nay, hồ sơ hoàn trả tiền BHYT có thể được nộp thông qua nhiều hình thức như nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, gửi qua tổ chức I-VAN, gửi bằng đường bưu chính hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH quản lý và Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp. Việc chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng quy định sẽ giúp người dân kịp thời bảo đảm quyền lợi BHYT của mình trong năm 2026.